YEZİDİLERDE DİNÎ İNANÇ, İBADET VE SOSYO-KÜLTÜREL HAYAT (BATMAN İLİ BEŞİRİ İLÇESİ ÖRNEĞİ)

Abstract

Yezidiliğin kökeni ve geçirmiş olduğu tarihi süreç hakkında çok farklı görüşler bulunmaktadır. Yezidiler mutlak, ezeli ve ebedi kabul edilen ve Huda olarak isimlendirilen bir Tanrı inancına sahipler. Melek Tavus Yezidilik inancında oldukça önemli bir yere sahiptir. Şeyh Adiy bu inancın önderi ve rehberi olarak kabul edilir. Kitab-ı Cilve ve Mushaf-ı Reş bu inancın kutsal kitaplarıdır. Yezidilikte günlük ibadetlerin yapıldığı mabetler yoktur. İbadetler de bireysel yapılır. Namaz (dua), oruç, hac, zekât, kurban Yezidilerin başlıca ibadetlerindendir. Yezidilerin inancında önemli bir yeri olan kast sisteminde halk, müritler ve din adamları diye iki temel sınıfa ayrılır. Müritler tek sınıftan oluşurken din adamları kendi içlerinde farklı sınıflara ayrılırlar. Sınıflar arası geçiş ve evlenme yasağı Yezidi kast sisteminin en belirgin özelliğidir. Günümüzde Yezidiler başta Irak, İran, Suriye, Türkiye, Ermenistan, Gürcistan, Rusya ve Almanya olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinde yaşamaktadırlar. Ülkemizde ise Şanlıurfa, Diyarbakır, Batman, Mardin ve Şırnak illerinde meskûndurlar. Anahtar Kelimeler: Yezidilik, Melek Tavus, Şeyh Adiy bin Müsafir, Batman, Beşiri

There are many different views about the origin of Yazidis and the historical process they have gone through. Yazidis have the belief of one God called Huda that is accepted as absolute, eternal and everlasting. Melek Tavus has an important place in Yazidis belief. Sheikh Adiy bin Musafir is accepted as the consultant and the leader of this belief. Kitab-ı Cilve and Mushaf-ı Resh are the holly books of this belief. There are no temples for daily worships in this belief. Worship are done individually. Pray, fast, pilgrimage, offering, sacrifice are basic worships of Yazidis. The people in Caste system, having a great deal in Yazidis' belief, are devided into two basic groups, such as Murids and Clerics. Murids consist of one class whereas Clerics consist of different classes. The ban of converting and intermarriage are the most evident features of Caste system. At present time Yazidis live in many different countries primarily in Iraq, Iran, Syria, Turkey, Armenia, Georgia, Russia and Germany. In our country, they are inhabited in Şanlıurfa, Diyarbakır, Batman, Mardin and Şırnak. Keywords: Yazidism, Melek Tavus, Sheikh Adiy bin Musafir, Mushaf-ı Reş, Batman, Beşiri