DİYABETES MELLİTUS TANISI İLE TAKİP EDİLEN HASTALARA VERİLEN DİYABET EĞİTİMİNİN HASTALAR TARAFINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE DİYABET ÖZ YÖNETİMİNE ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Tip 2 diyabet ülkemizde ve dünyada oldukça sık görülen ve görülme sıklığı giderek artan, insanlığı tehdit eden kronik bir sağlık problemidir. Diyabet tedavi başarısı ve komplikasyonlarının azaltılması diyabetik bireyin kendi hastalığını yönetebilme becerisine bağlıdır ve bunu sağlamanın yolu ise iyi bir diyabet öz yönetim eğitimi ve desteği (DÖYED) sunmaktır. Çalışmamız, diyabet tanısı alan bireylere sunulan DÖYED içeriğinin hastalar tarafından değerlendirilmesi ve diyabet çıktıları ile arasındaki ilişkiyi araştırma amaçlamıştır. Kesitsel tipte hazırlanan çalışma, Ocak 2024 ile Aralık 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahiliye Kliniği'ne, başvuran Tip 2 DM tanısı konulmuş ve daha önce diyabet eğitimi almış 171 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Diyabet Öz Etkililik Ölçeği, Morisky-8 İlaca Uyum Ölçeği ve Diyabetik Hasta Eğitimi Değerlendirme Anketi uygulanmıştır. Katılımcıların HbA1c değerine göre diyabet kontrol altında olanlar ve kontrol altında olmayanlar olarak 2 gruba ayrılmıştır. Katılımcıların ölçek puanları ile diyabet kontrolü arasında istatistiksel anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır (p>0,05). Mevcut çalışma popülasyonunda diyabet öz yetkinlik düzeyleri orta ve orta altı düzeyde belirlenmiştir. Katılımcılara verilen diyabet eğitiminde genel bilgi, tedavi, beslenme ve fiziksel aktivite ile ilgili verilen eğitimin faydalı bulunduğu saptanmıştır. Hasta eğitiminin diyabet öz yetkinliği ile pozitif anlamlı ilişkisi saptanmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada diyabet eğitiminin bir bütün olduğu eksik kalan noktaların mutlaka hasta ile karşılıklı olarak gözden geçirilmesi gerektiği ve hastanın ihtiyaçlarının eğiticiler tarafından karşılanması gerektiği görülmüştür.

Type 2 diabetes is a prevalent and increasingly common chronic health condition both in Turkey and worldwide, posing a significant threat to public health. The success of diabetes treatment and the reduction of its complications largely depend on the diabetic individual's ability to manage their own condition. Achieving this requires the provision of comprehensive diabetes self-management education and support. This study aimed to evaluate the content of Diabetes Self-Management Education and Support (DSMES) provided to individuals diagnosed with diabetes, from the patients' perspective, and to investigate its relationship with diabetes-related outcomes. This cross-sectional study was conducted between January 2024 and December 2024. A total of 171 patients diagnosed with Type 2 diabetes mellitus who had previously received diabetes education were included. All participants completed the Diabetes Self-Efficacy Scale, the 8-item Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-8), and the Diabetes Patient Education Evaluation Questionnaire. Based on their HbA1c values, participants were categorized into two groups: those with controlled and those with uncontrolled diabetes. No statistically significant relationship was found between scale scores and glycemic control (p > 0.05). In the current study population, diabetes self-efficacy levels were found to be moderate to moderately low. The education provided to the participants was generally considered beneficial, particularly in the domains of general knowledge, treatment, nutrition, and physical activity. A positive and statistically significant relationship was observed between patient education and diabetes self-efficacy. In conclusion, this study demonstrated that diabetes education is a holistic process, and any missing components must be reviewed collaboratively with the patient. It is essential that educators address and meet the specific needs of the patient.