KIRIK CAMLAR TEORİSİNİN SAĞLIK KURUMLARINDA UYGULANABİLİRLİĞİ: BİR KARMA YÖNTEM ARAŞTIRMASI

Abstract

Kırık Camlar Teorisi, sosyal düzensizliklerin birey davranışları üzerindeki belirleyici rolünü açıklarken, aynı zamanda kitle psikolojisi üzerinden yayılan algıların bireysel ve toplumsal davranış kalıplarını nasıl şekillendirdiğini ortaya koymakta; bu yönüyle farklı sektörlerdeki uygulama potansiyeli giderek daha fazla araştırılmaktadır. Ancak, bu teorinin sağlık sektörüne uygulanabilirliği üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır ve araştırmanın temel amacı, sağlık sektöründe Kırık Camlar Teorisi'nin uygulanabilirliği doğrultusunda derinlemesine bir anlayış geliştirmek ve nitel bulguları destekleyici nicel verilerle bütünleştirerek kapsamlı bir değerlendirme yapmaktır. Keşfedici sıralı karma yöntem araştırma deseni kullanılarak gerçekleştirilen araştırmanın nitel araştırma kısmı için ölçüt örneklem yoluyla belirlenen sağlık çalışanlarından oluşan 46 katılımcı dâhil edilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında, nitel veriler görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle sistematik olarak incelenmiştir. Sağlık çalışanlarıyla yapılan görüşmeler sonucunda kurumsal işleyiş ve davranışsal dinamikler boyutu, örgütsel kaynaklar ve işyeri ekosistemi boyutu, toplumsal/kültür boyutu ve sistem/politika boyutu belirlenmiştir. Nitel aşamada elde edilen veriler, nicel aşamada "Sağlık Kurumları Kırık Camlar Algı Ölçeği" haline getirilmiş ve kolayda örneklem yolu ile seçilmiş daha geniş bir örneklem grubuna uygulanarak test edilmiştir. Ölçeğin yapısal geçerlilikleri keşfedici faktör analizleri ve doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Bu kapsamda geliştirilen 'Sağlık Kurumları Kırık Camlar Algı Ölçeği', nitel ve nicel araştırma bulgularıyla desteklenmiştir. Bu ölçek "Kurumsal İşleyiş ve Davranışsal Dinamikler" ile "Örgütsel Kaynaklar ve İşyeri Ekosistemi" olmak üzere iki boyuttan oluşmaktadır. Bulguların entegrasyonu sonucu, küçük ölçekli düzensizliklerle mücadelede kurum politikalarının yalnızca fiziksel ortamın iyileştirilmesine değil; aynı zamanda çalışan deneyimleri, davranışsal dinamikler ve yönetsel duyarlılıkların güçlendirilmesine odaklanması gerekliliği öne çıkmaktadır. Sadece bireysel sorumluluklara değil, kurumsal yapı ve yönetsel tutumların bütüncül olarak ele alınmasına yönelik öneriler sunmaktadır. Bu yöntemsel yaklaşım, araştırma probleminin çok yönlü ele alınmasını sağlamış ve daha sağlam sonuçlara ulaşılmasına katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma Kırık Camlar Teorisi'nin sağlık sektörüne uygulanabilirliğini ortaya koymakta ve sağlık çalışanlarının davranışlarını anlamada bu teorinin önemli bir çerçeve sunduğunu göstermektedir.The Broken Windows Theory is an approach that explains the impact of social disorder on individual behavior, and its applicability has been explored in various sectors. However, studies focusing on its implementation in the healthcare sector remain limited. The primary aim of this study is to develop an in-depth understanding of the applicability of the Broken Windows Theory in healthcare settings and to conduct a comprehensive evaluation by integrating qualitative findings with supporting quantitative data. Employing an exploratory sequential mixed methods research design, the study included 46 healthcare professionals selected through criterion sampling for the qualitative phase. In the first phase, qualitative data were collected through interviews and systematically analyzed using thematic analysis. As a result of the interviews, four main dimensions were identified: institutional functioning and behavioral dynamics, organizational resources and workplace ecosystem, socio-cultural dimension, and system/policy dimension. In the quantitative phase, the data obtained from the qualitative stage were transformed into the "Perception Scale of Broken Windows in Healthcare Organizations" and tested on a larger sample selected through convenience sampling. The structural validity of the scale was examined through exploratory and confirmatory factor analyses. Both qualitative and quantitative findings supported that the "Broken Windows Perception Scale in Healthcare Organizations" consists of the dimensions of institutional functioning and behavioral dynamics, as well as organizational resources and workplace ecosystem. The integration of findings underscores the necessity for institutional policies to address not only the improvement of the physical environment but also to enhance employee experiences, behavioral dynamics, and managerial sensitivity in tackling small-scale disorder. The study offers recommendations to consider not only individual responsibilities but also organizational structures and managerial attitudes in a holistic manner. This methodological approach allowed the research problem to be addressed from multiple perspectives and contributed to the development of more robust conclusions. In conclusion, this study demonstrates that the broken windows theory is applicable to the healthcare sector and offers a valuable perspective for understanding the impact of maintaining order within healthcare institutions on employee behavior.