BENZO(A) PİREN VERİLEN RATLARDA E VİTAMİNİ VE SELENYUMUN KAN VE BAZI DOKULARDA LİPİT PEROKSİDASYONU VE BAZI ANTİOKSİDAN ENZİMLER ÜZERİNE ETKİLERİ

Abstract

1BENZO(A)P REN VER LEN RATLARDA E V TAM N VE SELENYUMUN KAN VEDOKULARDA L P T PEROKS DASYONU VE BAZI ANT OKS DAN ENZ MLERÜZER NE ETK LERMeltem KIZILÖZETBu çalışmada, benzo(a)piren (BaP) verilen ratlarda E vitamini ve selenyumun kan vedokularda lipit peroksidasyonu ve bazı antioksidan enzimler üzerine etkileri araştırıldı. Buamaçla, 100 Wistar Albino türü dişi ratlardan beş grup oluşturuldu. Bu gruplar; 1. kontrol, 2.BaP, 3. BaP + E vitamini, 4. BaP + selenyum, 5. BaP + E vitamini + selenyum olarak ayrıldı.Grup 1: plasebo serum fizyolojik,Grup 2: 10,08 mg tek doz BaP,Grup 3: tek doz BaP + 100 mg/kg E vitamini gün aşırı 12 hafta süreyle uygulandı.Grup 4: tek doz BaP + 0,8 mg/kg selenyum gün aşırı 12 hafta süreyle uygulandı.Grup 5: tek doz BaP + 100 mg/kg E vitamini + 0,8 mg/kg selenyum gün aşırı 12 haftasüreyle uygulandı.Çalışma sonunda ratlardan alınan kan ve doku örneklerinde MDA, GSH, GSH-Px,katalaz düzeylerine bakıldı. Elde edilen sonuçlara göre, plazma lipit peroksidasyon (MDA)düzeyleri 2. grupta BaP etkisine bağlı olarak önemli düzeyde (p<0.001) artarken, 2. grubanazaran 3. grupta (p<0.01) E vitamini, 4. grupta selenyum (p<0.001) ve 5. grupta E vitamini+ selenyumun etkisine bağlı olarak önemli düzeyde (p<0.001) azalmıştır. Karaciğer MDAdüzeyleri bakımından 2. gruba nazaran 3. grupta ve 5. grupta önemli düzeyde (p<0.001)azalmıştır. 4. grupla kıyaslandığında, 5. grupta önemli düzeyde (p<0.001) azalma tespitedilmiştir.2Eritrosit GSH, GSH-Px, katalaz düzeylerinin 2. grupta önemli derecede (p<0.001)azaldığı tespit edilmiştir. 2. grupla kıyaslandığında; eritrosit GSH düzeylerindeki artışların 3.grupta (p<0.001), 4. grupta (p<0.05) ve 5. grupta (p<0.01) önemli düzeyde olduğusaptanmıştır. Eritrosit GSH-Px düzeylerinde 3. 4. ve 5. gruplarda E vitamini ve selenyumunetkisiyle önemli artış (p<0.001) gözlenmiştir. 2. grupla kıyaslandığında, 3. grupta eritrositkatalaz düzeylerinde önemli (p<0.05) artış saptanmıştır.Karaciğer GSH, GSH-Px ve katalaz düzeyleri BaP etkisine bağlı olarak 2. gruptaönemli derecede (p<0.001) azalmıştır. 2. grupla kıyaslandığında; karaciğer GSH düzeylerinde3. grupta (p<0.01), 4. ve 5. grupta (p<0.001) önemli artışlar olduğu tespit edilmiştir. 2. gruplakıyaslandığında; karaciğer GSH-Px düzeylerinde 3. ve 5. grupta (p<0.001) önemli artışlarolduğu tespit edilmiştir. 4. grupla kıyaslandığında 5. grupta önemli (p<0.05) artış olduğugözlenmiştir. 2. grupla kıyaslandığında, karaciğer katalaz düzeyinde 3. grupta (p<0.001) ve 5.grupta (p<0.05) önemli artışlar olduğu saptanmıştır.Çalışma sonucunda, BaP'ın tek başına uygulandığı 2. grupta özellikle akciğer(adenokarsinom), bağırsak (lenfangiom) ve ovaryum (leimyom) dokularında kanser oluşumugözlenmiştir. E vitamini ve selenyum uygulanan diğer gruplarda herhangi bir kanser hücresigelişmemiştir.Çalışma bulgularına göre, BaP'ın plazma ve karaciğer lipit peroksidasyonunu artırdığı,eritrosit ve karaciğerdeki antioksidan enzim düzeylerini azalttığı saptanmıştır. Diğer yandan Evitamini ve selenyum, plazma ve karaciğer MDA düzeylerini azaltırken, eritrosit ve karaciğerGSH, GSH-Px ve katalaz düzeylerini artırmıştır.Sonuç olarak, BaP'ın antioksidan enzimler ve lipit peroksidasyon üzerindeki olumsuzetkilerini düzeltmede, ayrıca kanserojen etkinliğini önlemede E vitamini, selenyum, özellikleher ikisinin birlikte etkili olduğu gözlenmiştir.Anahtar kelimeler: BaP, E vitamini, Selenyum, Lipit peroksidasyon, Antioksidan enzimler.

1THE EFFECT OF VITAMINE E AND SELENIUM ON BLOOD AND TISSUELIPID PEROXIDATION AND SOME ANTIOXIDANT ENZYMES IN THE RATSEXPOSED TO BENZO(A)PYRENEMELTEM KIZILABSTRACTThe effects of vitamin E and selenium blood and tissues lipid peroxidation and someantioxidant enzymes levels in rats exposed to benzo(a)pyrene was investigated. For thispurpose, 100 Wistar Albino female rats were divided in 5 groups, as group 1 (Control), group2 (BaP), group 3 (BaP + vitamin E), group 4 (BaP + selenium), and group 5 (BaP + vitamin E+ selenium).Group 1: only plasebo isotonic sodium chloride,Group 2: one dose 10,08 mg BaP,Group 3: single dose of 10,08 mg BaP + 100 mg/kg vitamin E were injected in everyother day during the twelve week study period.Group 4: single dose of 10,08 mg BaP + 0,8 mg/kg selenium were injected in everyother day during the twelve week study period.Group 5: single dose of 10,08 mg BaP + 100 mg/kg vitamin E + 0,8 mg/kg seleniumwere injected in every other day during the twelve week study period.Plasma and liver lipid peroxidation (MDA) levels were significantly increased(p<0.001) because of the effects of BaP in the group 2. The lipid peroxidation level wassignificantly decreased in the groups 3 (p<0.01), 4 and 5 (p<0.001) related to effects ofvitamin E and selenium compared to group 2. Liver peroxidation level was significantlydecreased in the groups 3 and 5 (p<0.001) compared to group 2. Liver peroxidation level wassignificantly decreased in the group 5 (p<0.001) compared to group 4.Erythrocyte GSH, GSH-Px and catalase levels were significantly decreased (p< 0.001)in the group 2. The increase of erythrocyte GSH level was significant in the group 32(p<0.001), group 4 (p<0.05) and group 5 (p<0.01) compared to group 2. Erythrocyte GSH-Pxlevel was significantly increased (p<0.001) in the groups 3, 4 and 5, depending in the effect ofvitamin E and selenium, compared to group 2. Erythrocyte catalase level was significantlyincreased in the group 3 (p<0.05), compared to group 2.The liver GSH, GSH-Px and catalase levels were significantly decreased (p<0.001)because of the effect of BaP in the group 2. The increased liver GSH level was statisticallysignificant in the group 3 (p<0.01), group 4 and 5 (p<0.001), depending in the effect ofvitamin E and selenium effects, in the compared to group 2. The increased liver GSH-Px levelwas statistically significant in the group 3 and 5 (p<0.001) in the compared to group 2. LiverGSH-Px level was significantly increased in the group 5 (p<0.05), compared to group 4. Theincreased catalase levels in the liver were statiscically significant in the group 3 (p<0.001) andgroup 5 (p<0.05) compared to group 2.The cancer development was observed especially in lung, intestine and ovariumtissues in the group 2 related to effects of BaP. Cancer was not observed in the other groupstreated with vitamin E and selenium. The results of the current study showed thatadministration of BaP caused an increase in the levels of plasma and liver lipid peroxidationand decrease in the levels of antioxidant enzymes in the erythrocyte and liver. BaP can causethe cancer development. On the other hand, administration of vitamin E and seleniumdecreased the levels of plasma and liver MDA, while increasing the levels of erythrocyte andliver GSH, GSH-Px and catalase.It is concluded that; it was observed that vitamin E and selenium were effective inpreventing the negative effects of BaP on the lipid peroxidation, antioxidant enzymes and itscarcinogenic effects.Key words: BaP, Vitamin E, Selenium, Lipid peroxidation, Antioxidant enzymes.