Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin mental dayanıklılığının duygusal zeka üzerindeki etkisi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin mental dayanıklılık düzeylerinin duygusal zekâ üzerindeki etkisini belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeline dayanmaktadır. Bu doğrultuda, mevcut durumun olduğu gibi betimlenmesi ve değişkenler arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Fırat Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencileri oluşturmuştur. Örneklemini ise aynı fakültede öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 242 öğrenci (Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği, Spor Yöneticiliği, Antrenörlük Eğitimi ve Rekreasyon bölümleri) oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Sporda Mental Dayanıklılık Ölçeği (SMDÖ) ve Duygusal Zekâ Envanteri kullanılmıştır. Sporda Mental Dayanıklılık Ölçeği, 13 madde ve üç alt boyuttan (Güven, Bağlılık, Kontrol) oluşmaktadır. Duygusal Zekâ Envanteri ise 18 madde ve beş alt boyuttan (Başkalarının Duygularını Değerlendirme, Kendi Duygularını Değerlendirme, Duyguları Düzenleme, Sosyal Beceriler, Duyguların Kullanımı) oluşmaktadır. Araştırma verileri çevrim içi ortamda (Google Forms) toplanmış, katılımcılara çalışmanın amacı, gizlilik ilkeleri ve gönüllülük esasları açıklanmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normallik dağılımı kontrol edilmiş, normal dağılım gösteren veriler üzerinde parametrik testler uygulanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri frekans ve yüzde değerleri ile değerlendirilmiş, iki grup arasındaki farklar için bağımsız örneklem t-testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmalarında ANOVA testi kullanılmıştır. Mental dayanıklılık ile duygusal zekâ arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Tüm analizler SPSS 26.0 programı ile gerçekleştirilmiş ve anlamlılık düzeyi p<0.5 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin sporda mental dayanıklılık ve duygusal zekâ düzeylerinin cinsiyet, bölüm, spor branşı, haftalık spor süresi ve ebeveyn eğitim düzeyine göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Mental dayanıklılığın duygusal zekâyı anlamlı düzeyde, ancak negatif yönde yordadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte açıklayıcılık düzeyinin düşük olması, duygusal zekânın farklı değişkenlerden etkilendiğini göstermektedir. Bulgular, öğrencilerin psikolojik gelişimini destekleyecek eğitim ve spor programlarının önemini vurgulamaktadır.

The main purpose of this study is to determine the effect of mental toughness levels on emotional intelligence among students of the Faculty of Sport Sciences and to examine whether the relationship between these variables differs according to demographic characteristics. The study is based on the descriptive survey model, one of the quantitative research methods. Accordingly, it aims to describe the current situation as it is and to reveal the relationships between variables. The population of the study consists of students of the Faculty of Sport Sciences at Fırat University during the 2024–2025 academic year. The sample includes 242 students from the departments of Physical Education and Sports Teaching, Sports Management, Coaching Education, and Recreation, who voluntarily participated in the research. In the data collection process, a Demographic Information Form, the Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ), and the Emotional Intelligence Inventory were used. The Sports Mental Toughness Questionnaire consists of 13 items and three sub-dimensions (Confidence, Commitment, and Control). The Emotional Intelligence Inventory consists of 18 items and five sub-dimensions (Evaluation of Others' Emotions, Evaluation of Own Emotions, Regulation of Emotions, Social Skills, and Use of Emotions). The research data were collected online via Google Forms, and participants were informed about the purpose of the study, confidentiality principles, and the voluntary basis of participation. Before the analyses, the normality of data distribution was tested, and since the data showed a normal distribution, parametric tests were applied. The demographic characteristics of the participants were evaluated using frequency and percentage values. Differences between two groups were analyzed using independent samples t-test, and differences among three or more groups were examined using ANOVA tests. The relationship between mental toughness and emotional intelligence was determined using Pearson correlation analysis. All analyses were conducted using the SPSS 26.0 software package, and the significance level was set at p<0.5 The results of the research reveal that students' mental resilience and emotional intelligence levels in sports differ according to gender, department, sports branch, weekly sports duration and parental education level. It was determined that mental resilience predicted emotional intelligence at a significant but negative level. However, the low level of explanatory shows that emotional intelligence is affected by different variables. The findings emphasize the importance of education and sports programs that will support the psychological development of students.