ERMENİ HARFLİ KIPÇAK TÜRKÇESİ GRAMERİ

Abstract

Bu çalışmada Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi dediğimiz 16 ve 17. yüzyıllarda Karadeniz'in kuzeyinde yaşayan Gregoryan Kıpçaklar tarafından Ermeni alfabesi kullanılarak meydana getirilen farklı türdeki eserlerin dil özellikleri ortaya konulmaktadır. Tarihî Kıpçak Türkçesi dönemi içerisinde yer alan Memlûk Kıpçak Türkçesi ve Codex Cumanicus'un da dil bilgisi özellikleri çalışma içerisinde verilerek Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi metinleriyle karşılaştırma imkânı sağlanmaktadır. Dolayısıyla Kıpçak Türkçesi ile ilgili yapılacak olan araştırmalara katkı sunmak amaçlanmıştır. Çalışma üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde Kıpçaklar, Gregoryan Kıpçakları tarihî, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi eserleri, Memlûk Kıpçakları tarihî, Memlûk Kıpçak Türkçesi eserleri ve Codex Cumanicus ile ilgili bilgiler verilmiştir. Daha sonra, metinlerden elde edilen gramer bilgileri iki ana bölümde ayrıntılı olarak incelenmiştir. İkinci bölüm ses bilgisi başlığını taşımaktadır. Bu bölümde Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi, Memlûk Kıpçak Türkçesi ve Codex Cumanicus'un ses özelliklerine bağlı olarak sözcüklerde görülen ses değişimleri ve diğer ses olayları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi metinleri, Memlûk Kıpçak Türkçesi metinleri ve Codex Cumanicus şekil bilgisi açısından incelenmiştir. Üçüncü bölümde kelime yapımı, çekimi ve sözcük türleri üzerinde durulmuştur. Anahtar Sözcükler: Kıpçaklar, Ermeni Harfli Kıpçak Türkçesi, Memlûk Kıpçak Türkçesi, Codex Cumanicus.

The linguistic features of different types of products produced using the Armenian alphabet by the Gregorian Kipchaks living in the Black Sea regions in the 16th and 17th centuries, which we call Kipchak Turkish with this effective Armenian Letter, are revealed. The grammatical features of Mamluk Kipchak Turkish and Codex Cumanicus, which are included in the historical Kipchak Turkish period, provide the opportunity to compare with the Kipchak Turkish texts with Armenian Letters mentioned in the study. Thus, to contribute to the studies on Kipchak Turkish. The study is divided into three parts. In the first part, information about the Kipchaks, the history of the Gregorian Kipchaks, the works of Kipchak Turkish with Armenian Letters, the history of the Mamluk Kipchaks, the works of the Mamluk Kipchaks and Codex Cumanicus are given. Then, the grammatical information obtained from the texts was examined in detail in two main sections. The second part is titled phonics. In this section, sound changes and other sound phenomena seen in words depending on the sound characteristics of Kipchak Turkish with Armenian Letters, Mamluk Kipchak Turkish and Codex Cumanicus are examined. In the third chapter, Kipchak Turkish texts with Armenian letters, Mamluk Kipchak Turkish texts and Codex Cumanicus were examined in terms of morphology. In the third section, word formation, conjugation and word types are emphasized. Key Words: Kipchaks, Kipchak Turkish with Armenian Letters, Mamluk Kipchak Turkish, Codex Cumanicus.