ERZURUM –ÇAT ARASINDA YÜZEYLEYEN NEOJEN YAŞLI VOLKANİK KAYALARIN PETROGRAFİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bu çalışmada, Erzurum ilinin güneyinde, Erzurum, Çat ve Tekman ilçeleri arasındaki bölgede yayılım gösteren volkanik kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Çalışma konusunu oluşturan Palandöken volkanitleri Üst Miyosen yaşlı olup birincil volkanizma ürünü olan lavlar ve piroklastik ürünlerden oluşmuştur. Petrografik çalışmalar sonucunda lavların bazalt, bazaltik andezit, andezit, trakit ve dasit bileşimli, tüflerin ise bu kayaçların piroklastlarından oluşmuş litik ve kristal tüf bileşiminde olduğu belirlenmiştir. Genellikle porfirik doku olmak üzere farklı dokusal özellikler gösteren lavlarda, magma karışımını gösterir dokular da bulunmaktadır. Çalışma konusu volkanitlerin genel olarak SiO2 içerikleri %52,98-67,68 arasında değişmektedir. Jeokimyasal adlamalarda bazalttan dasite kadar değişen kayaçlar, petrografik verilerle uyumluluk göstermektedir. Genellikle orta ve yüksek K'lu kalkalkalen özellikli bu kayaçların oluşumlarında fraksiyonel kristalleşme süreçlerinin etkili olduğu görülmektedir. Genel olarak aynı köken özellikleri gösteren bu volkanitlerin litosferik manto kaynaklı ve spinel lerzolitik bileşimli bir kaynaktan oluştuğu görülmektedir. Ancak bu volkanitlerde görülen farklılaşmaların asimilasyon–fraksiyonel kristalleşme ve magma karışımı ile özellikle alt kıtasal kabuk kirlenmesine bağlı olarak gerçekleştiği görülmektedir. Jeotektonik sınıflama diyagramlarında levha içi bazalt özelliğinde olduğu belirlenen Palandöken volkanitlerinin, D.Anadolu sıkışma bölgesi/yığışım karmaşığı içerisindeki volkanizma ile uyumlu olduğu görülmektedir.

In this study, petrographic and geochemical features of the volcanic rocks extending to Erzurum, Çat and Tekman districts in the south of Erzurum province were investigated. Palandöken volcanics constituting the study are Upper Miocene aged and are composed of primary volcanic product lavas and pyroclastic products. As a result of the petrographic studies, it was determined that the lavas are composed of basalt, basaltic andesite, andesite, trachite and dacit composition and the tuffs are composed of lithic and crystal tuff composed of pyroclasts of these rocks. In the lavas showing different textural features, usually porphyritic texture, there are also textures showing the magma mixture. The content of SiO2 in the study volcanics generally varies between 52,98-67,68%. In geochemical nomenclature, rocks varying from basal to dacitic are compatible with petrographic data. Generally, it is thought that fractional crystallization processes are effective in the formation of these rocks with high and medium K and calc-alkaline properties. Generally, these volcanic rocks with the same origin characteristics are thought to be composed of a source of lithospheric mantle origin and spinel lherzolitic composition. However, it is thought that the variations observed in these volcanics occur due to assimilation-fractional crystallization and magma mixture, especially due to subcontinental crust contamination. It is seen that Palandöken volcanites, which are determined to be within plate basalt feature in geotectonic classification diagrams, are in conform with the volcanism in the Eastern Anatolia compression zone / accretion complex