MULTİPL SKLEROZDA ATAKLARIN MUHTEMEL FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Multipl Skleroz (MS), genellikle genç yetişkinleri etkiler ve bu nedenle de iş, sosyal yaşam ve aile yaşamı üzerinde büyük etkiye sahiptir. MS'in etyolojisi ve atakları ortaya çıkaran faktörler kesin olarak bilinmemektedir. Muhtemel faktörler hakkında çelişkili sonuçlar rapor eden çalışmalar mevcuttur. Kesin bir tedavisi olmayan MS'de, atakları presipite eden faktörlerin kesin olarak bilinmesi hastalığın klinik seyri açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada Mc'Donald kriterlerine göre kesin veya olası MS tanısı almış 65 hastaya ataklarından önceki 1 ay içinde ve 55 gönüllü bireye 3 ay ara ile yapılan her iki kontrollerinden önceki 1 ay içinde enfeksiyon, aşı, fiziksel travma, psikolojik stres, anestezi, aşın egzersiz ve organik solventlere maruz kalıp kalmadıkları sorgulandı. 226 atakla 110 kontrol değerlendirme karşılaştırıldı. MS'li grup anlamlı olarak daha çok enfeksiyon geçirmişti (p<0,01). Kontrol grubunda daha fazla aşılanma mevcuttu (p<0,05). Kontrol grubunda daha fazla hafif travma ve ameliyat saptandı (p<0,01 ve p<0,05). Ancak hasta grubu ile kontrol grubu arasında ağır travma açısından fark yoktu (p>0,05). İki grup arasında stresli yaşam olayına maruz kalma açısından anlamlı fark yoktu (pX),05). Kontrol grubu anlamlı olarak daha fazla aşırı egzersiz rapor etti (p<0,001). Kontrol grubu anlamlı olarak daha fazla genel ve lokal anestezi almıştı (p<0,Q5 ve p<0,01) fakat her iki grupta da spinal anestezi rapor edilmedi. Kontrol grubu daha fazla organik solvente maruz kalmıştı (p<0,05). Bu çalışmada aynı zamanda 9 MS hastasının 9 doğumla sonuçlanan gebeliği ile 9 sağlıklı gebenin 9 doğumla sonuçlanan gebeliği karşılaştırıldı. Çalışmaya göre MS'li hastalarda gebelik anlamlı olarak MS atakları ile ilişkiliydi (p<0,001). Bu ilişki özellikle postpartum 1,5 ay için söz konusuydu (atakların % 83.3'ü post partum 1,5 ayda ortaya çıkmıştı). Sonuç olarak; çalışmamızda MS'li hastalarda enfeksiyon ve postpartum dönem MS atakları için risk faktörü olarak saptandı. Buna karşılık aşılama, psikolojik stres, fiziksel travma, anestezi, aşın egzersiz ve organik solventlere maruz kalmanın ise risk faktörü olmadığı belirlendi. Yine de bu konu ile ilgili daha uzun süreli ve büyük olgu serilerini kapsayan prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler : Multipl Skleroz, atak, risk faktörü