ALİHAN-PÜTÜRGE (MALATYA) FERRİFEROUS MİNERALİZATİON DEMİRLİ-MANGANEZ CEVHERLEŞMESİNİN JEOKİMYASI

Abstract

YÜKSEK LİSANS TEZİ ALİHAN-PÜTÜRGE (MALATYA) DEMİRLİ-MANGANEZ CEVHERLEŞMESİNİN JEOKİMYASI ALİ ON AL Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Anabilim Dalı 2000, Sayfa: 57 Alihan demirli-manganez cevherleşmeleri Malatya'nın yaklaşık 70km güneydoğusunda, Şiro vadisi içerisinde ve Alihan köyü çevresinde yer almaktadır. Yörede Paleozoyik yaşlı Pütürge metamorfitleri ile Eosen yaşlı Maden Karmaşığı' na ait kayaçlar yüzeylemektedir. Cevherleşmeler, Maden Grubu'nun çamurtaşlan içerisinde mercekler şeklinde ve onlarla ardalanmalı olarak gözlenmektedir. En önemli oluşumlar Alihan köyü civarındaki A, B, C olarak isimlendirilen merceklerdir. Cevherleşmeler, Güneydoğu Anadolu bindirme kuşağındaki bir çok yatak ile benzer özellikler taşımakta olup, yaklaşık 320 000 ton rezerve sahiptir. Cevherleşmeler manganit, pirolusit, hausmanit, braunit, rodokrozit, manyetit, hematit, kalsit, kuvars ve limonit minerallerinden oluşmuştur. Cevher ince taneli olup, dokusu genelde masiftir. Ana oksitler çokluk sırasına göre Fea03, SİO2, MnO ve CaO dir. Cevherleşmelerde Fe/Mn oram yaklaşık 2 (iki) olup, ortalama demir içeriği % 35.1, mangan içeriği ise %18.3'tür. Ayrıca cevherleşmelerde önemli oranda Ba, Ni, Cu, Zn, As, Sr ve V zenginleşmesi gözlenmektedir. Nadir toprak elementleri ise cevherleşmelerde ortalama 545 ppm civarında olup, yan kayaçlara göre en az yedi katm zenginleşmiştir. Tüm cevher örnekleri kuvvetli negatif Ce anomalisi gösterirken, Eu'un davranışında belirgin bir değişim gözlenmemektedir. Alihan cevherleşmelerinde gözlenen Ni, Co, Cu, Pb, Zn, As ve Cd gibi iz elementleri, SİO2, AI2O3, NaîO, K20 ve Q2O3 gibi ana oksitlerle negatif, Fe203, MgO, CaO ve MnO ile pozitif bir korelasyon göstermektedir. Cevherli örneklerde ise mangan, Si, Al, K ve Cr ile ters, Mg ve Ca ile doğrusal bir ilişki sunmaktadır. Alihan demirli-manganez cevherleşmeleri, sedimanter- volkanosedimanter serilerin içerisinde ve onlarla uyumlu olarak oluşmuştur. Mineralojik ve jeokimyasal veriler cevherin oluşumunda hem hidrotermal aktiviteler, hem de diyajenetik süreçlerin etkili olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak; saha çalışmaları, mineralojik ve jeokimyasal veriler ışığında Alihan demirli-manganez cevherleşmelerinin hidrotermal-ekshalatif sedimanter tip bir cevherleşme olabileceğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Jeokimya, Demirli-Manganez, Hidrotermal-Sedimanter, Pütürge (Malatya),

IV ABSTRACT MSc Thesis GEOCHEMISTRY OF ALIHAN-PUTURGE (MALATYA) FERRIFEROUS MN MINERALIZATION ALIONAL Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Geological Engineering 1995, Page: 57 Alihan ferriferous Mn mineralizations are situated at the vicinity of Alihan Village which is in Siro Valley, 70 km southeast of Malatya. Paleozoic aged Pötürge metamorphics and Eocene aged Maden Complex are the lithologies of studied area. The mineralizations occur as lenses within mudstone unit of Maden Complex. The most important mineralizations are situated around Alihan Village and marked as A, B and C and have an approx reserve of 320.000 tons. Maden Complex bears numerous Mn mineralizations what are similar to each other in many aspects in the Southeastern Thrust Zone. The mineral suite of the Mn mineralization include manganite, pyrolusite, hausmanite, braunite, rodocrosite, magnetite, hematite, calcite, quartz and limonite. The ore is massive and fine grained. The abundance order of the components are as Fe203, Si02, MnO, CaO. The Fe/Mn ratio is 2 and Fe and Mn contents are 35. 1 % and 18.3 % respectively. In addition, enrichments of Ba, Ni, Cu, Zn, As, Sr and V reach to considerable amounts. Average of Rare Earth Element totals is 545 ppm and this value is 7 times higher than neighbouring rocks. All of the ore samples show negative Ce anomaly but do not show any change in Eu. Ni, Co, Cu, Pb, Zn, As and Cd negatively correlate with SİO2, AI2O3, Na20, K20 and Cr203 contents and positively with Fe203, MgO, CaO and MnO. The Mn contents of the mineralized parts correlate negatively with Si, Al, K and Cr and positively with Mg and Ca.Alihan mineralizations are situated in volcano-sedimentary units and show comformity with these units. Mineralogical and geochemical data indicate that the mineralizations were formed by both hydrothermal and diagenetic activities. It can be concluded that the Alihan Mineralizations are hydrothermal exalative type mineralizations. Key Words: Geochemistry, Ferriferous Mn, Hydrothermal exalative, Pütürge (Malarya).