HAZAR GÖLÜ (SİVRİCE-ELAZIĞ) GÜNEYİNİN PETROGRAFİK VE PETROLOJİK ÖZELLİKLERİ

Abstract

Doktora Tezi HAZAR GÖLÜ (SİVRİCE - ELAZIĞ) GÜNEYİNİN PETROGRAFİK VE PETROLOJİK ÖZELLİKLERİ Ayşe Didem KILIÇ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı 2005, Sayfa: 103 İnceleme alanı, Elazığ ili'nin güneydoğusunda Hazar Köyü ve çevresini içine alan yaklaşık 300 km2 lik alanı kapsamaktadır. Bu alanda yaşlıdan gence doğru Paleozoyik-Mesozoyik yaşlı Pütürge Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Guleman Ofiyoliti, Üst Maastrihtiyen yaşlı Hazar Grubu, Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı, Holosen yaşlı güncel alüvyonlar ile dere yatağı alüvyonları yüzeyleme vermektedir. En yaşlı birim olan Pütürge Metamorfiti,; Mikaşist, fillit, kuvars-muskovit şist, kuvarsit, kalkşist ve mermerden oluşmakta, Hazar Grubu ve Maden Karmaşığı tarafından uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Üst Kretase yaşlı Guleman ofiyoliti, tabanında harzburjitler ve üzerinde dünitler, değişik gabro birimleri, plajiyogranit, verlit, kuvars diyorit, bunları kesen tekil diyabaz dayklarından oluşup, üstte Hazar Grubu ve Maden Karmaşığı tarafından uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı, Hazar Grubu ile uyumsuzdur. Birim oldukça karmaşık bir litoloji sergilemektedir. Başlıca, kırmızımsı kahverenkli çamurtaşları, düzensiz şekilde saçılmış adacıklar şeklinde görülen kireçtaşı olistolitlerinden oluşan Melefan Formasyonu ve aglomera, çamurtaşı, bazaltik ve andezitik lavlardan oluşan Karadere Formasyonu olmak üzere başlıca iki formasyondan oluşmaktadır. Bu birim Holosen yaşlı güncel alüvyonlar tarafından uyumsuz bir şekilde üzerlenmektedir. Xİnceleme alanı tektonik açıdan oldukça aktif olup Alpin Orojenik Kuşağı' nda bulunmaktadır. Bu kuşak içerisinde yer alan ve Türkiye'nin önemli tektonik yapılarından birisi olan DAF'nın bir bölümü inceleme alanından geçmektedir. 26 Adet kayaç örneğinin jeokimyasal analiz sonuçlarının tektonik ortamı ayırt etmek için kullanılan diyagramlarda değerlendirilmesi sonucunda, Maden Karmaşığı'na ait bazalt ve andezitler, daha çok Kalkalkali bazalt alanına, Guleman Ofıyoliti'ne ait gabrolar ise Ada yayı alanına düşmektedir. Guleman ofıyolitinin jeokimyasal verileri bu ofıyolitlerin toleyitik ve E tipi MORB'den oluştuğunu işaret eder. Guleman ofiyolitine ait kayaçların petrografik ve jeokimyasal özellikleri, bu ofıyolitin supra- subduction zonunda oluşan ofiyolitlerin özelliklerine benzerlik gösterdiğini, tipik okyanus ortası sırtı ofiyolitlerinden ayrıldığını vermektedir. Guleman ofıyoliti, bölgede Üst Triyas'tan itibaren açılmaya başlayan, Neotetis'in güney kolunun, Üst Kretase'den itibaren kuzeye doğru dalmasına bağlı olarak üstteki okyanusal levhada oluşan açılma zonu ürünleridir. Üst Kretase sonunda kuzey-güney doğrultulu sıkışma sonucu bu açılma durmakta ve oluşan bu havzayı okyanusal kabuk ürünleri doldurmaktadır. Türkiye'nin önemli kromit yataklarından, Guleman kromit yatakları inceleme alanında yer alır. Manyezit oluşumları ve mangan cevherleşmeleri de diğer ekonomik ürünlerden sayılabilir. Anahtar Kelimeler: Elazığ, Hazar Köyü, Supra-subduction Ofıyoliti, Doğu Anadolu Fayı, Petrografi, Petroloji. XI