BAZI SOSYAL DEĞİŞKENLER BAĞLAMINDA DOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE SUÇ VE SUÇLULUK

Abstract

Doktora Tezi Bazı Sosyal Değişkenler Bağlamında Doğu Anadolu Bölgesinde Suç ve Suçluluk Zahir KIZMAZ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Ana Bilim Dalı Haziran-2002, Sayfa: 442 Bu araştırma, Doğu Anadolu Bölgesinde suç olgusunu çözümlemeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda araştırma, Doğu Anadolu Bölgesi illeri cezaevlerinde işledikleri suçlardan dolayı hüküm giyen 933 suçlu üzerine gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, suç olgusunu toplumsal bir bağlamda sosyolojik açımlanmasını amaçlamaktadır. Çünkü suç olgusu hem ortaya çıkış biçimi, nedenleri ve hem de sonuçları açısından sosyolojik olarak çözümlenmeyi gerekli kılmaktadır. Metodolojik açıdan söz konusu çalışma, makro bir çalışma niteliğini taşımaktadır. Ayrıca, araştırmada kantitatif ve kalitatif metod birlikte kullanılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada suç olgusu ile ilişkili olarak; cinsiyet, yaş, coğrafi köken, ikamet yeri, gelir ve meslek faktörü, aile yapısı, öğrenim düzeyi, akran veya arkadaş grup yapısı, dindarlık ve kültür unsuru, uyuşturucu ve alkol kullanma, silah bulundurma, göç ve kentleşme v.b. sosyo-demografîk ve sosyo- kültürel ile ekonomik nitelikler gibi çok sayıda değişken analiz edilmiştir. Ayrıca; bölgede işlenen suç türlerine ilişkin oranlar veIV bu suçların işlenme biçimi, kime karşı işlendiği ( mağdur ) ve suçun nedenleri ile ilgili bilgilerde burada verilmeye çalışılmıştır. Araştırma bulguları ışığında; araştırma bölgesinde suçların ekserisinin erkekler tarafından işlendiği tespit edilmiştir. Hükümlü suçluların genel profillerine bakıldığında; onların düşük öğrenim kategorisinde yer aldıkları, evli ve kırsal kökene sahip oldukları, nitelikli bir ekonomik faaliyete sahip olmadıkları veya düşük statülü mesleklerde istihdam ettikleri, ah sınıf mensubu oldukları ve dini inanışlarının yüksek oldukları görülmektedir. Ayrıca hükümlülerin çoğunluğunun, şehirde ikamet ettiği ve suçların da en çok şehirde işlendiği tespit edilmiştir. Diğer önemli bir bulgu da, hükümlülerin suç işleme yaş yoğunluğunun en çok, 22-29 yaş grubunda odaklaşmış olmasıdır. Araştırma bölgesinde en çok işlenen suç türünün başında, adam öldürme gibi şiddet suçlan gelmektedir. Adam öldürme suçu yaklaşık olarak bölgede işlenen tüm suçların yarısını oluşturmaktadır. Servet suçlan içersinde ise en çok işlenen suç türleri; uyuşturucu ve hırsızlık suçlandır. Bu araştırmanın önemli bir bulgusu da; suç işleme nedeninin en çok maddi sıkıntılar ve işsizlik gibi ekonomik sorunlar ile hakarete uğrama gibi gerekçelerle işlenmiş olduğunun saptanmasıdır. Ayrıca bu araştırmada, mağdur unsurunun suçun oluşumunda etkili bir faktör olarak öne çıktığı görülmektedir. Suç eyleminin öncelikli mağdurlarının ise; akraba ve tanıdık gibi yakın bireylerden oluştuğu görülmektedir. Anahtar Kelimden Suç, Suçluluk, Suç teorileri, Suç faktörleri, Suç mağduru, Suçlu profilleri