MULTİPLE SKLEROZLU HASTALARDA YORGUNLUK İLE MİZAÇ KARAKTER PROFİLİ ARASİNDAKİ İLİŞKİ

Abstract

Multiple Skleroz (MS); Santral sinir sisteminin progresif, kronik, inflamatuar, demiyelinizan bir hastalığıdır. Yorgunluk, MS'li hastalarda en yaygın görülen yakınmalardan biridir. Bu çalışmada, MS hastalarında ``Yorgunluk'' ile ``Mizaç Karakter Profili'' arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.Ağustos-Aralık 2010'da, Fırat Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda takip edilen 75 MS hastası ile kontrol amaçlı 75 sağlıklı gönüllü birey çalışmaya alındı. Olguların sosyodemografik özellikleri önceden hazırlanan standart forma kaydedildi. Hasta ve kontrollerin kişilik özellikleri Cloninger'in geliştirdiği ``Mizaç Karakter Envanteri'' kullanılarak belirlendi. Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılarak yorgun olanlar belirlendi. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 16, 0 ile yapıldı.Çalışmada; MS'li hastalarda ``Mizaç Karakter Profili'' parametrelerinden ``Zarardan Kaçınma''nın anlamlı yüksekliğinin ve ``Sosyal Onaylama''nın anlamlı düşüklüğünün yorgunluğa bağlı olduğu bulundu. Yani, yorgun MS'liler yorgun olmayan MS'lilere ve kontrol grubuna göre çekingen, pasif, kendine güveni olmayan, çabuk yorulan, karamsar, kötümser, zararlı uyarılara karşı kendilerini engelleme eğiliminde olan ve hoşgörüsüz bireylerdir. MS'li hastaların, Yorgunluk Şiddet Ölçeği'ne göre yorgun sınıfa girmemelerine rağmen sağlıklı bireylere göre daha yorgun-bitkin oldukları bulundu. MS'li hastalarda yorgunluktan bağımsız olarak sağlıklı kontrollere göre ``Sebat Etme'' ve ``Amaçlılık'' skorları anlamlı düzeyde düşük bulundu. Yani, MS'li hastalar sağlıklı kontrollere göre daha tembel, hareketsiz, kararsız, düzensiz, nadiren yüksek başarı için çalışan, kolaylıkla vazgeçme eğiliminde olan, amaçsız bireylerdir. Yorgun MS'liler ile yorgun kontrol gurubunun ve yorgun olmayan MS'liler ile yorgun olmayan kontrol grubunun karşılaştırmasında anlamlı fark bulunmamasına rağmen ``Kendini Yönetme'', ``Beceriklilik'' ve ?Beklenti endişesi? skorlarının MS'lilerde kontrol grubuna göre düşük bulunması, bu kişilik özelliklerinin yorgunlukla ilişkili olmadığını düşündürmüştür.Sonuç olarak, MS'li hastalarda yorgunluğun mizaç ve karakter özelliklerini anlamlı olarak etkilediği bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Multiple skleroz, yorgunluk, kişilik, mizaç karakter profili.

Multiple sclerosis (MS) is a progressive, chronic, inflamatuar, and demyelinating disease of central nervous system. Fatigue is one of the most prevalent complaints among MS patients. The objective of present study is to examine the relationship between fatigue and temperament and character inventory among MS patients.This study was conducted at Fırat University Hospital Department of Neurology between August-December 2010. Totally 75 patients with MS and 75 healthy volunteer individuals as control group were included to study. Socio-demographic features of all cases were recorded a standardized form. The personal features of patients and controls were determined by using ``Temperament Character Inventory?? (TCI) developed by Cloninger. Fatigue individuals were detected via ``Fatigue Severity Scale??. Statistical analyses of data were done by SPSS 16.0 for Windows Version Programme.In the study, ``Harm Avoidance?? from parameters of TCI was found to be significantly high, and ``Social Acceptance?? was found to be significantly low, among MS patients. Namely, fatigue MS patients are more reluctant, passive, distrustful, easily fatigue, pessimistic, avoiding from harmful conditions, and intolerant individuals than non-fatigue MS patients and controls. MS patients have been found to be more fatigue than healthy individuals, although they have not entered to the fatigue classification according to Fatigue Severity Scale. ``Persistence?? and ``Purposefulness?? scores, as regardless of fatigue, were found to be significantly low among MS patients. Namely, fatigue MS patients are more indolent, inactive, hesitant, irregular, rarely working for high success, tend to easily renunciation, and purposeless individuals than healthy individuals. ?Self-Directed?, ?Resourcefulness?, and ?Anticipatory Worry? scores were found to be low among MS patients when compared with controls, although significant differences were not found between fatigue MS patients and fatigue controls, and between non-fatigue MS patients and non-fatigue controls. It was considered that these personal features were not related with fatigue.Finally, fatigue has been found to be significantly affecting the temperament and character features among MS patients.Keywords: Multiple sclerosis, fatigue, personality, temperament and character inventory.