İBNU’L-CEVZÎ’NİN CERH-TA’DÎL DEĞERLENDİRMELERİ el-İLELU’LMÜTENÂHİYE fi’l-EHÂDÎSİ’L-VÂHİYE ADLI ESERİ IŞIĞINDA [171-198]

Abstract

Hicri altıncı asrın en önemli İslâm âlimlerinden biri olan Ebû’l-Ferec İbnu’l-Cevzî, fıkıh, tefsir, hadis, coğrafya, tıp, vaaz ve ahlâk gibi çok farklı alanlarda, 380’i aşkın eser telif etmiştir. Hadis alanında yazmış olduğu eserlerden ikisi çok dikkat çekmiş; olumlu ve olumsuz tenkîtler almıştır. İbnu’l-Cevzî, Kitabu’l-Mevzûât’ta uydurma rivayetleri, el-İlelu’l-Mütenâhiye’de ise kendileri ile ihticâc olunmayan çok zayıf, vâhî rivayetleri bir araya getirdiğini belirtmektedir. Müellif, eserlerindeki hatalar ve çelişkiler ile ravi ve rivayetlerin değerlendirmesinde müteşeddit davranmasından dolayı İslâm âlimleri tarafından eleştirilmiştir. el-İlel’de, ravi ve rivayetlerin değerlendirmesinde müellifin uygulamış olduğu cerh-ta’dîl metodu bu makalenin konusunu teşkil etmektedir. İbnu’l Cevzî, eserinde geleneksel hadis tenkîdi sistemine sâdık kalmakla beraber ravi ve rivayetlerin değerlendirmesinde müteşeddit davranmıştır. İbnu’l-Cevzî, çoğunlukla rivayetlerin farklı tariklerini bir araya getirmiş ve bunları bütüncül bir bakış açısıyla tahlîl etmiştir. Ravi ve rivayetlerin tenkîdinde daha çok kendisinden önceki hadis münekkidlerinin değerlendirmelerini esas almıştır

In the 6.th century of hijra, one of the most important scholars of Islamic tradition was Ebû’lFerec İbnu’l-Cevzî had written in the fields like Islamic jurisprudence, tafshir, geography, medicine, sermon and morality more than 380 books. Two boks, that he had written in the field of hadith, took an impressive attention and criticised positive and negatively. His book Kitabu’lMevzûât involves fabrication hadiths. The book el-Ilelu’l-Mütenâhiye Fi’l-Ehâdîsi’l-Vâhiye compiles the hadiths which are rather weak and with whom adjudication is not possible. Ibn’ulCevzî, because of his some mistakes and being strict with his critics has been criticised by Islamic scholars. Our thesis involves the method which Ibn’ul-Cevzî used for criticising the narrators and the narrations in his book el-Ilel. The editor, had been faithful to the tradition at hadith criticising. But about the critics of narrators and narrations, he went beyond bounds