Pars (Leopar) Postunun Mitolojik Olarak İncelenmesi ve Anadolu Dokumalarında Kullanımı

Abstract

Hayvan postu tarih boyunca birçok uygarlığın mitinde önemli bir yere sahip olmuştur. Kuvvet, yaradılış ve üreme ile özdeşleşen pars, aslan, jaguar gibi yırtıcı hayvanlar, Paleolitik dönemden beri duvar resimlerinde görülmeye başlamıştır. İlkçağ insanı, bu yırtıcı hayvanları mağara duvarlarını süslemek amacı ile değil, belli bir temayı anlatmak için kullanmışlardır. Mağara duvarlarına çizilen hayvan motifleri, sanatsal anlamlarının dışında, onlar için kutsal olmakla birlikte onların mitolojik ve sembolik anlatımlarının sahneleridir. Pars, benekli postu ile birçok duvar resminde betimlenerek doğurganlık temasını anlatan bir kült haline gelmiştir. 16. yüzyıldan önce ortaya çıkan Pars postu, dokumaların orta zeminine gerilerek, tüm uzuvları ile birlikte temsili olarak verilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, post desenli dokumaların çıkış noktası olarak kabul edilen Pars kültünün hangi medeniyetlerde ne için kullanıldığı ve bu kültün, onlar için ne anlama geldiği mitolojik olarak incelenecektir. Ayrıca post desenli kompozisyonların Anadolu’nun hangi yörelerinde, dokumalarda süsleme elemanı olarak kullanıldığı ve zaman içerisinde kompozisyon açısından nasıl bir değişim gösterdiği irdelenecektir.