Aziz Nesin’in Romanlarında Tasavvufun Mizahi Bir Unsur Olarak Kullanılması

Abstract

Yazın hayatına şiirle başlayan Aziz Nesin toplumda gördüğü aksaklıkları, haksızlıkları, fırsatçılığı dolambaçsız, sade bir anlatımla dile getiren toplumcu-gerçekçi bir yazardır. O, roman ve öykülerinde başarılı bir mizah anlayışına sahip olup mizahı düşüncelerini ve eleştirilerini yazmada bir araç olarak kullanmıştır. Güldürü ögeleriyle eserlerini besleyen yazar, eleştirilerini bazen toplumsal sorunlara bazen de yanlış değer yargılarına yöneltmiştir. Onun romanlarının kaynağı düzen ve toplumdur. Bu yüzden onun yazıları toplumun silkelenmesini, düşünmesini sağlayan bir mizah anlayışına sahiptir. Aziz Nesin, romanlarında dar bir çevreyle sınırlanmış bir mizah kullanmamış, toplumun her alanında görülen sorunları ele almıştır. Hakikati anlama ilmi olarak adlandırılan tasavvuf öğretisine ilişkin unsurların Nesin’in romanlarında nasıl işlendiği çalışmamızda değerlendirilmiştir. Çalışmamız Aziz Nesin’in on bir romanı üzerinde yapılan inceleme ile oluşturulmuştur. İncelememizde tasavvufla ilgili kavramları belirleyerek bu kavramların romanlarda ifade ettiği manayı ve kavramların kullanılma amacını ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmada tasavvuf ve Aziz Nesin’in edebî kişiliği hakkında kısa bilgilere yer vererek tasavvuf kavramları başlıklar halinde işlenmiştir. Tasavvufla ilgili kavramların önce tasavvuf dairesindeki anlamına verilmiş daha sonra metin bağlamında değerlendirmesi yapılmıştır. Toplumsal aksaklıkları, çarpıklıkları, sorunları kaleme alan Aziz Nesin, tasavvuf kavramlarına mizah malzemesi olarak romanlarında yer yermiştir. Aziz Nesin’in romanlarında geçen tasavvufi kavramlar bazen benzetme bazen gerçek anlamıyla bazen de toplumun aksayan bir yönünü anlatmak için kullanılmıştır. Çalışmamızda Aziz Nesin’in romanlarında geçen tasavvuf kavramlarının ifade ettiği anlamları değerlendirmeye çalışacağız.