Abdullah b. Abbas’ın Kıraat İlmindeki Yeri

Abstract

Abdullah b. Abbas, kıraat ilminde ön plana çıkmış ve ikinci tabakadan kurrâ olan sahâbe arasında yer almıştır. Resûlullah’ın (s.a.s.) çocukluktan itibaren yanında olan İbn Abbas’a, Kur’an’ı ve hadisi öğrettiği nakledilmiştir. Özellikle teyzesi Meymûne’nin Hz. Peygamber’in eşi olması hasebiyle İbn Abbas’ın bazı gecelerde onun evinde kaldığı, arkasında defalarca namaz kıldığı ve tilavetini işittiği aktarılmıştır. Bu bağlamda Hz. Peygamber’den Kur’an’ı öğrenen ve onun kıraatini dinleyen İbn Abbas, Allah Resûlü’nün döneminde sûrelerin bir kısmını da ezberlemiştir. O, Hz. Peygamber’den sonra kıraat ilmini ilk tabakadan kurrâ olan Übey b. Ka‘b, Zeyd b. Sâbit ve Abdullah b. Mes‘ûd’dan arz yoluyla almıştır. İbn Abbas’ın kıraat ilminde yetkin olduğunu gösteren özelliklerinden birisi de kaynaklarda ona nisbet edilen kıraatlerin çok geniş bir şekilde yer almasıdır. Ona nisbet edilen bu kıraatler iki kısımda ele alınabilir. Birinci kısımda kıraat-i seb‘a ve aşere imamlarının senedlerinde yer alan ve sahih kategorisinde değerlendirilen kıraatleridir. İkincisi ise sahih kıraatlerin dışında yer alan tefsir kabilinden, müteradif olarak naklettiği şâz kategorisinde yer alan okuyuşlarıdır. Kaynaklarda nakledilen bu kıraat vecihleri, çeşitli yönlerden ele alınarak âyetlerin te’vilinde ve tefsirinde kullanılmıştır.