ELAZIĞ İLİNİN YÜKSELTİ KUŞAKLARI

Abstract

Yeryüzündeki herhangi bir bölgenin deniz yüzeyinden olan yüksekliği o bölgenin diğer bütün coğrafi şartlarının oluşumunda son derece önemlidir.Bir yüzeyin yüksekliği o yüzeyin jeolojisine, jeomorfolojisine, klimatolojisine, tektoniğine, hidrolojisine ve daha birçok coğrafi etkenine etki eder. Yükseklik kuşaklan tanımı; bir coğrafi bölgeyi oluşturan topografyanın deniz yüzeyinden olan yükseklik değişimlerinin incelenmesi,periyodik aralıklarla yükseklik değişimlerinin saptanması,ortalama yüksekliklerin bulunarak bulunan değerlerin nedenlerinin bilimsel veriler ışığında irdelenmesidir. Türkiye'de herhangi bir il için ilk defa yükselti kuşaklan ile ilgili böyle bir çalışma yapılmıştır. Çalışmamızda engebeli bir arazi yapısına sahip olan Elazığ ilinin dağ, plato ve ova gibi morfolojik ünitelerden oluştuğu ve bu ünitelerin iç içe sistemler halinde bulunmasının kısa mesafelerde yükselti koşullarının değişmesine neden olduğu gözlenmiştir. Bu çalışmamızda ilk kez Elazığ ilinin yükselti kuşaklarını, yüzölçümlerini ve ilin ortalama yükseltisini tespit etmiş bulunmaktayız. İlin ortalama yüksekliği olan 1231,4 m dikkate alındığında Elazığ ilinin, Türkiye ortalama yükseltisinden 99,4 m daha yüksek olduğu görülmektedir. Genel bir kaide olarak ülkemizde batıdan doğuya doğru yükselti artışının olduğu görülmektedir.Elazığ il arazisi de batıdan doğuya doğru yükselmekte ve güney ve güneydoğu sının boyunca uzanan dağlık alanlardan kuzeye doğru yükselti tedrici olarak azalmaktadır. Elazığ iline ait yükselti kuşaklan haritasına bakıldığında 750m.den alçak alanların daha çok ilin batı kesimlerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu kuşağı takip eden 750m.-1000m kuşağı, 750m kuşağını çevreleyerek, baraj gölü ve göl alanlarına paralel bir uzanış gösterir. 1000m.-1250m kuşağı iç kesimlerde geniş bir dağılım sergileyerek daha çok ova ve alçak plato gibi düzlük sistemlerine karşılık gelir. Plato alanlarına ve dağ yamaçlarına karşılık gelen 1250m.-1500m kuşağı ilin batı, güney ve doğu kesimlerinde geniş bir dağılış gösterir. Yükseltinin arttığı doğu ve güney kesimlerde 1500m-1750m kuşağı geniş alanlar oluşturarak dağlık alanları çevreleyen bir kuşak özelliğine sahipken, 1750m.den yüksek alanlar bütünüyle dağlık sahalara karşılık gelerek birbirinden bağımsız kapalı eğriler oluşturur.