ORGANİK FOSFORLU BİLEŞİK FENİL SALİGENİN FOSFAT TARAFINDAN OLUŞTURULAN GECİKMİŞ TİP NÖROPATİDE YAŞ DUYARLILIĞI

Abstract

Kolinerjik sinapslardan salınan asetilkolin esteraz enziminin organikfosforlu bileşikler tarafından engellen-mesiyle oluşan akut toksik etkiler, bu bileşiklerin iyi bilinen özelliklerindendir. Bununla birlikte, organikfos-forlu bileşiklerin insan ve hayvanlarda gecikmiş tip nöropati oluşturdukları da bildirilmiştir.  Akut toksikas-yondan farklı olarak, Nörotoksik esteraz enziminin (NTE) inhibisyonunun bu nöropatinin oluşumunda rol oynadığına inanılmaktadır. Bu çalışmada, bir organik fosforlu bileşik olan Fenil saligenin fosfat (FSF)’ın de-ğişik yaş gruplarındaki broyler civcivlerinde gecikmiş tip nöropati oluşturmalarına etkisi incelenmiş ve yaş duyarlılığının olup olmadığı değerlendirilmiştir. Her grupta 8 adet olmak üzere 48 adet 1, 2 ve 5 haftalık broylerler 6 gruba ayrıldı. Kontrol grubundaki denekler 1 hafta (Grup 1), 2 hafta (grup 3) ve 5 haftalık (grup 5) şeklinde ayrıldı ve bu gruplara deri altı olarak taşıt madde gliserol formol verildi. Deneme gruplarındaki deneklere sırası ile 1, 2 ve 5 haftalık (Grup 2, 4 ve 6) gliserol formol içinde çözdürülen FSF  deri altı yolla 5 mg/kg FSF şeklinde uygulanmıştır. Deneme boyunca civcivlere ataksi skorlandırması yapılıp ve 3 haftalık denemenin sonunda da civcivler ötanazi edilerek, alınan omurilik örneklerinde NTE enzim aktiviteleri ölçül-dü. Bir ve 2 haftalık civcivlerde FSF uygulaması klinik ataksiye sebep olmazken, 5 haftalık piliçlerde ilaç uy-gulamasından 1 hafta sonra klinik ataksi gözlendi. NTE enzim aktiviteleri etkinlikleri  açısından gruplar arasında fark oluşmazken FSF uygulaması bütün gruplarda NTE aktivitesinde düşüşe sebeb olduğu tesbit edildi. Sonuç olarak, 1 ve 2 haftalık civcivler FSF tarafından oluşturulan gecikmiş tip nöropatiye dirençli iken 5 haftalık piliçlerin duyarlı olduğu gözlenmiştir.