SEYFE GÖLÜ HAVZASI'NDA(KIRŞEHİR) DOĞAL ORTAM- YERALTISUYU İLİŞKİSİ

Abstract

Bu çalışmada; Türkiye?nin oniki sulak alanından biri olan Seyfe Gölü ve çevresinin doğal ortam özellikleri ve hidrojeolojik özellikleri incelenerek Havzada açılan kuyuların yeraltısuyunun davranışını nasıl etkilediği incelenmiştir. İç Anadolu Bölgesinde Kırşehir ili Mucur İlçesi sınırlarında bulunan Seyfe Gölü tuzludan tatlıya doğru değişkenlik gösteren sığ su alanları, çevresindeki bataklıkları, çayırları, step alanları gibi değişik ekolojik karakterdeki zengin beslenme ortamları; kuşlar için insanlardan ve yırtıcı hayvanlardan uzakta güven içerisinde kuluçka olanağı sağlayan çok sayıdaki adanın varlığı; Anadolu yarımadası üzerinde birleşen Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasında süregelen iki kuş göç yolu üzerinde bulunması; ülkemizin önemli sulak alanlarından Sultan Sazlığı ve Tuz Gölü?ne oldukça yakın oluşu ile Seyfe Gölü?ne kuşlar için ülkemizin en önemli sulak alanlarından biri olma özelliğini kazandırmıştır. Özellikle flamingolar göl ile özdeşleşmişlerdir.Kırşehir İli sınırları içerisindeki tek sulak alan olan Seyfe Gölü Türkiye?nin ?A? Sınıfı Sulak Alanları arasında yer almaktadır. Seyfe kapalı havzası 152.200 ha alana sahip olup, göl ve çevresindeki 10.700 ha?lık saha 26.08.1990 tarihinde Tabiatı Koruma Alanı, 1989 yılında 23.585 ha?lık alan 1. Derece Doğal Sit Alanı, 1994 yılında 10.700 ha?lık alan RAMSAR Sözleşmesi Listesine dahil edilmiştir. Havza kurak ve yarı kurak bölge topografyasından playa ve bolson özelliğindedir. Hakim morfoloji glasilerdir. Havza, yağışlarla ve sınırlı sayıdaki kaynaklarla beslenmektedir. Buharlaşma ve terleme ile su kaybeder. Bu yüzden kurak olan dönemlerde göl bariz bir şekilde daralırken, yağışlı dönemlerde yani kış ve ilkbahar mevsimlerinde göl aynası geniş alana yayılmaktadır. Gölün tüm çevresini dolaşan bir drenaj tamamlanmıştır. Step alanın tarıma açılmasını amaçlayan bir sulama projesi planlanmış ancak bölge 'Tabiatı Koruma Alanı" ilan edildikten sonra bu çalışmalar durdurulmuştur. Devlet Su İşleri tarafından "Seyfe Havzası Ekoloji Koruma Projesi" hazırlanmıştır.Havzada, Paleozoyik yaşlı mermerler ile kristalize kireçtaşları akifer özelliği taşımaktadır. Ayrıca havzadaki Neojen çökeller de yeraltısuyu taşırlar. Havzadaki yeraltısuyu göle doğru yönelmiştir. Çalışmamızda ARCGIS-10 programı kullanılarak havzanın jeoloji, jeomorfoloji, eğim, yükseklik, su tablası haritaları çizilmiştir. Sularının jeokimyasal incelemesi için gerekli veriler toplanmıştır. Böylece havzanın su kalitesi ortaya konmuştur. Göl suları Tuz Gölüne yakın tuzluluktadır. Anahtar Kelimeler: Kırşehir, Seyfe Gölü, yeraltısuyu, ARC GIS, jeomorfoloji.

In this research, natural environment properties and hydrogeological characteristics of Seyfe Lake which is one of twelve wetlands of Turkiye are analysed and the reaction of digged wells on this basin to ground water are searched. Seyfe Lake situated in Mucur, Kırşehir, Central Anatolia Region is the most important wetland of our country for birds with its shallow water area which changes from salt water to fresh water; its rich catchment basin in ecologic character as marsh, grass and steppe around it; its islands enabling safe nest chance for birds away from people and raptors; its position on the two bird migration paths which are centred on Anatolia peninsula from Europe, Asia and Africa; its closeness to Sultan Sazlığı and Salt Lake which are among the wetlands of our country. Especially flamingos are identified with the lake.Seyfe Lake which is the only wetland in Kırşehir is among the class A wetlands of Turkiye. Seyfe Closed Basin has 152.200 hectare area. Its 10.700 hectare area is made nature reserve area on the date of 26.08.1990, its 23.585 hectare area is made first grade natural protected area in 1989 and its 10.700 hectare is included to RAMSAR contract list in 1994. The basin has playa and bolson quality in arid and semiarid area topography. Dominant morphology is glacier. The basin is fed with rain and limited resources. It dehygrates water with vaporing and transpiration. So, the lake narrows in dry spells and spreads on a large area in pluvial times as Winter and Spring. A draniage surrounding the lake is completed. A watering project to do agriculture on steppe lands but these projects are canceled after its announcement as ?Nature Reserve Area?. ?Seyfe Basin Ecology Reserve Project? is prepared by State Hydraulic Works. In the basin, chalks which are crystalized with Palaeozoic old mermaids has aquifer characteristics. Also, neogene sediments transport groundwater. Groundwter in the basin heads towards the lake. In our study, geological, geomorphological, slope index, height and water table maps of the basin are prepared by using ARCGIS-10 program. Needed datas for geochemical research are collected. Therefore, water quality of basin is presented. Water of this lake is as salty as Salt Lake. Key Words: Kırşehir, Seyfe Lake, groundwater, ARC GIS, geomorphology.