ÇİNKO-ALÜMİNYUM ALAŞIMININ MİKROYAPISININ İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmada, basınçlı döküm yöntemiyle üretilen Zn-Al esaslı alaşımın mikroyapısı elektron mikroskopi teknikleri ile incelendi. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) görüntüleri ve enerji-ayırım x-ışını (EDX) spektrumları ile alaşımın mikroyapısı ve alaşımı oluşturan elementlerin analizi yapıldı. Alaşımın farklı bölgelerinden alınan aydınlık-alan ve karanlık-alan geçirmeli elektron mikroskobu (TEM) görüntüleri ve seçilmiş alan difraksiyonu (SAD) desenlerinden, Zn-%2Al alaşımının mikroyapısının farklı boyut ve farklı yönelim ilişkilerine sahip tanelerden oluştuğu belirlendi. Yapılan gözlemlerle Al ve Zn elementlerinin farklı kontrastlara sahip olduğu belirlendi. Alüminyum tabanlı alaşımlar üzerinde yapılan bazı çalışmalar, bu alaşımlarda meydan gelen yapıların, ötektik ve dendritik katılaşmalar sonucunda ortaya çıkan yapılar olduğu gözlenmiş olup bizim de elde ettiğimiz sonuçlar ile uyum içerisinde olduğu görülmüştür. Al-Zn alaşımlarından elde edilen örneklerin, SEM incelemelerinde iki farklı kontrastta faz bölgesinin oluştuğu gözlendi ve bu bölgelerde oluşan farklı fazların hangi elemente ait olduğu EDX tekniği kullanılarak tespit edildi. EDX sonuçlarına göre kütlece alüminyum oranının fazla olduğu bölgenin ?-Al faz, kütlece çinko oranının fazla olduğu bölgenin ise ß-Zn faz olduğu sonucuna varılmıştır.

In this study, the microstructure of Zn-Al based alloy produced with pressure casting method was examined by electron microscopy (EM). Together with scanning electron microscope (SEM) images and energy dispersive X-Ray analysis (EDX) spectra. The microstructure alloys and the elements constituting of the alloys were analyzed by using bright field and dark field images of transmission electron microscopy (TEM) and selected area diffraction (SAD) patterns showed that the microstructure of Zn-%2Al alloy is comprised of grains with different sizes and different tendency relations. The observations showed that the elements of Al and Zn have different concentrations in the structure. Some studies on aluminum based alloys showed that these alloys are the results of eutectic and dendritic solidifications and they agree with the conclusions of this study. SEM analyses of Al-Zn alloy samples indicated that there are two different colored phase regions. EDX was used to determine the elements of those different phases of the regions according to the EDX analysis it was found that the aluminum rich region has ?-Al phase and zinc rich region has ß-Zn phase.