KRONİK HEPATİT B HASTALARINDA PEGİLEİNTERFERON /LAMİVUDİN TEDAVİSİNİN İŞİTME FONKSİYONLARI ÜZERİNE ETKİSİ VE EŞLİK EDEN DİĞER YAN ETKİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Bu çalışma, kronik hepatit B (KHB) hastalarında monoterapi veya kombine tedavi şeklinde uygulanan pegileinterferon ve pegileinterferon+lamivudin tedavisi süresince ortaya çıkan klinik yan etkiler ile bu tedavilerin işitme fonksiyonları üzerine olan etkisinin araştırılması amacıyla yapıldı. Çalışmada KHB tanısı alan toplam 54 hasta dört tedavi grubuna ayrıldı: Grup 1'deki hastalara pegileinterferon-alfa 2a; grup 2'ye pegileinterferon-alfa 2a ve lamivudin; grup 3'e pegileinterferon-alfa 2b ve grup 4'e pegileinterferon-alfa 2b ve lamivudin tedavisi uygulandı. Hastalar çalışmaya başlamadan hemen önce ve çalışmanın 12., 24. ve 48. haftalarında ortaya çıkan sistemik (ateş, grip benzeri sendrom, miyalji, halsizlik, artralji, baş ağrısı, iştahsızlık, kusma, ishal, öksürük, konsantrasyon bozukluğu, aşırı uyku, uykusuzluk, kilo kaybı, libido azalması, saç dökülmesi, anksiyete, deliryum, intihar düşüncesi, nöbet), hematolojik, biyokimyasal, audituar yan etkiler (otalji, tinnitus, vertigo ve dengesizlik) ve işitme sistemi (standart ve yüksek frekans odyometri ile) değerlendirildi.Tedavi uygulanan tüm hastalarda en sık görülen sistemik yan etkiler; grip benzeri sendrom, miyalji, halsizlik, başağrısı, konsantrasyon bozukluğu, kilo kaybı, saç dökülmesi olarak saptandı. Toplam tedavi süresince her bir sistemik yan etkinin görülme sıklığında tedavi grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmazken, gruplar tedavinin 12., 24. ve 48. haftalarında toplam tedavi süresinden bağımsız değerlendirildiğinde ateş, iştahsızlık, uyku artışı için istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.05). Diğer sistemik yan etkiler açısından ise anlamlı farklılık saptanmadı. Yan etki görülme sıklığında 12. haftaya göre 48. haftadaki takiplerde azalma eğilimi belirlendi. Uygun kriterlere göre tedavi yanıtı değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı istatistiksel farklılık saptanmadı. Tüm tedavi gruplarında tedavi başlangıcındaki işitme eşiği ile 12., 24. ve 48. haftalardaki işitme eşikleri arasında ortalama 1-10 dB'lik yükselme saptandı. Fakat herbir grup için takip haftalarındaki bu yükselme, tedavi başlangıcındaki işitme eşiğine göre istatistiksel olarak anlamlı değildi. İşitme eşiklerinde en fazla yükselmenin, yüksek frekanslarda (10000, 12000 ve 16000 Hz) olduğu görüldü. Tedaviye bağlı en sık karşılaşılan audituar yan etkiler, sırasıyla tinnnitus, vertigo, denge bozukluğu ve otalji idi.Sonuç olarak, her iki pegileformun birbirine ve kombineterapinin monoterapiye hem sistemik, hematolojik yan etkiler hem de tedavi cevabı açısından üstünlüğü saptanmadı. Fakat kombine terapi alan gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmamasına rağmen monoterapi grubuna kıyasla hematolojik yan etki oranları daha yüksekti. Tedavi uygulanan tüm gruplarda işitme eşiğindeki hafif bir yükselmenin olması ise istatistiksel olarak anlamlı olmasa da PEG-IFN tedavisi uygulanan hastalarda işitme fonksiyonlarının moniterize edilmesinin faydalı olabileceğini düşündürmektedir.Anahtar Kelimeler: Kronik hepatit B, Pegileinterferon, İşitme kaybı, Yan etki.This study was conducted to evaluate the effects of use of pegileinterferon monotherapy and combined pegilated interferon+lamivudin treatment on hearing functions in patients with chronic hepatitis B (CHB) and determine the side effects that occurred during the treatment period.A total of 54 patients diagnosed with CHB infection was divided into 4 treatment groups: Pegilated interferon-alfa 2a was administered to patients in group 1, pegilated interferon-alfa 2a+lamivudin was given to group 2, group 3 patients received pegilated interferon-alfa 2b and group 4 had pegilated interferon-alfa 2b+lamivudin treatment. Patients were evaluated immediately before the start of the study and at 12th, 24th and 48th months after treatment for determining systemic side effects ( fever, flu-like syndrome, myalgia, fatigue, arthralgia, headache, anorexia, nausea, diarrhea, cough, concentration disorder, excessive sleep or insomnia, weight loss, loss of libido, hair loss, anxiety, delirium, suicidal ideation, epilepsy), hematological, biochemical and auditory side effects (otalgia, tinnitus, vertigo and dizziness).The most common systemic side effects found in all treated patients were flu-like syndrome, myalgia, fatigue, concentration disorder, weight loss, and hair loss. There was no significant difference between the groups in respect to the occurrence of individual side effects during the treatment period, however examining the groups independent of the total treatment time at 12th, 24th and 48th revealed no significantly increased detection of side effects except fever, anorexia, excessive sleep (p<0.05). The incidence of side effects had a tendency to decrease at 48th month when compared to 12th month follow up. There was no statistically significant difference between groups in respect to treatment responses evaluated by appropriate criteria. An average of 1-10 dB hearing threshold increase was determined at 12th, 24th and 48th months in all treatment groups when compared to levels measured at the begining of treatment. However, this rise for each group at the follow up was statistically not significant when compared to the hearing threshold measured at the begining. The maximum increases at hearing thresholds were found to be in the high frequencies ( 10000, 12000 and 16000 Hz). The most frequently encountered side effects due to treatment were tinnitus, vertigo and balance disorder, respectively.In conclusion, we did not find any superiority of pegileforms to each other and similarly, we found no advantage of combined treatment over monotherapy in respect to systemic and hematological side effects as well as treatment outcomes. Although there was no statistically significant difference, hematological side effects were slighlty more common in combined treatment group compared to monotherapy arm. We suggest that in all treatment groups slight increases in hearing threshold, (despite not statistically significant) implicated usefulness to monitor the auditory functions in patients using PEG-IFN.Key words: Chronic hepatitis B, Pegylated interferon, Hearing loss, Side effects.