HOZAT (TUNCELİ) İLÇE MERKEZİNİN BEŞERİ VE İKTİSADİ COĞRAFYASI

Abstract

Araştırma alanına karşılık gelen Hozat, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nün, Aşağı Murat Dağlık Yöresinde yer alan Tunceli iline bağlı bir ilçe merkezidir. Kuzeybatısından, Doğu Toroslar'ın uzantısı olan dağlarla, güneyde ise Pertek ilçesi ve doğudan batıya doğru uzanan Murat Nehri, yani şimdiki Keban Baraj Gölü ile çevrilmiştir. Araştırma alanı Hozat ilçe merkezi ile sınırlı olup, yaklaşık 17 km2 lik bir alanı kaplamaktadır. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 1520 m. dir. Yükselti kuzeyden güneye doğru gidildikçe kademeli olarak azalmaktadır. Hozat ilçe merkezi, kuzeybatıdan başlayıp güneydoğuya doğru uzanan içinde Hozat Deresi'nin (Singeç Çayı) de geçtiği vadinin yamaçlarından biri olan Hozat Tepesi'nin (1799 m.) yamacında kurulmuştur. Araştırma sahamızın en önemli akarsuyu Hozat Deresi'dir. 1848 tarihinde Dersim Sancağı'nın merkezi olan Hozat, 25 Aralık 1935 tarih ve 1885 sayılı kanunla Tunceli Vilayeti teşkil edildi. Tunceli Vilayetinin teşkil edilmesiyle 1936 yılında Tunceli'ye bağlı bir ilçe durumuna getirildi. 1937 yılında Dersim ayaklanması sonucu yine Elazığ'dan yönetilmeye başlanan Hozat ilçesi, 1946 yılında Tunceli'nin tekrar il olmasıyla birlikte Tunceli'nin 8 ilçesinden biri haline gelmiştir. Osmanlı döneminde Dersim Sancağı'nın merkezi olan Hozat, nüfusun artmasıyla birlikte şehirsel fonksiyonlarda da gelişme ve değişmeler meydana gelmiştir. Bugün için tarımsal kasaba özelliği olan Hozat ilçe merkezi, çalışma alanının idari merkez olmasından dolayı hizmet sektörünün ağırlıklı olduğu, turizm ile tarım ve hayvancılığa bağlı sanayi alanında daha fazla yatırım olduğu taktirde Hozat kasabasının şehirsel kimliği de kuvvetlenecektir. Hozat ilçe merkezinin beşeri coğrafya özellikleri büyük ölçüde yeryüzü şekillerine ve iklime bağlı olarak biçimlenmiştir. Bu nedenle ekonomik faaliyetleri tarım ve özellikle hayvancılık ön plana çıkmıştır. Anahtar kelimeler: Dersim, Hozat Kasabası, Hozat Deresi (Singeç Çayı), Hozat Tepesi, Beşeri ve İktisadi Coğrafya

Anthropogeography and Economic geography of Hozat county seat Hozat where is our research area, is a county of Tunceli which is locatedin Aşağı Murat Dağlık area of Yukarı Fırat section of Eastern Anatolia region. It is surrounded by the Eastern Toros mountains from northen west, Pertek and Murat river that is lying from east to west newly named Keban barage lake by South. Research area is restricted to Hozat county seat and it covers abalt 17 km2 area. Altitude of county is 1520 m. Height is reducing gradually going north to South. Hozat county seat islocated on the shoulders of Hozat hill which is one of the shoulders of valley that Hozat stream (Singeç Çayı) is rising by northerneast and flowing to southern east. The most important stream of our research area is Hozat river. Hozat which was the center of Dersim shire in 1848 in 25 December 1935 became a Tunceli city with the lawno 1885.After being a Tunceli city in 1936,it became a county of Tunceli. In 1937 as a result of Dersim rebellion, it is started to be managed by Elazığ, but it became ane of the eight county of Tunceli in 1946 after Tunceli's becoming a city again. In Hozat which is the center of Dersim in Ottoman Empire period, had a change and developed in urban function with the help of rising population. For today, Hozat county center has an agriculttural town properities because of the working areas becoming administrative center and its service industry has great importance. If there would be more investment in tourism, agriculture and industry depends on stockbreeding, the urban identity of Hozat county would be streng then. Anthropogeographic properities of Hozat county seat considerably shaped connected with land forms and climate. For this reasan, as an economic activity agriculture and stockbreeding became prominent. Key Words: Dersim, Hozat Kasabası, Hozat Deresi (Singeç Çayı), Hozat Tepesi, The Geography Human And Economiy