RENK TERAPİSİNİN PARKİNSON HASTALARININ YORGUNLUK, DEPRESYON VE YAŞAM KALİTESİNE ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ BİR ÇALIŞMA

Abstract

Parkinson hastalarının yorgunluk, depresyon problemleri sık olmakla birlikte yaşam kaliteleri de sağlıklı insanlara göre oldukça düşüktür. Renk terapisinin depresyonu azaltma, odaklanma problemlerini iyileştirme gibi etkileri vardır. Bu çalışma Parkinson hastalarına uygulanan renk terapisinin yorgunluk, depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Araştırma, ön test ve son test kontrol gruplu randomize deneysel bir çalışma olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini, Kasım 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Hastanesi'nin Nöroloji Polikliniği'ne başvuran Parkinson tanısı almış hastalar oluştururken; örneklemini tanımlanan evrenden randomize şekilde alınan, araştırmaya katılmayı onaylayan ve araştırma kriterlerini sağlayan 30 müdahale ve 30 kontrol olmak üzere toplam 60 Parkinson hastası oluşturdu. Renk terapisi müdahale grubunda bulunan hastalara birinci ve ikinci haftalarda haftada 3 gün uygulanırken, üçüncü ve dördüncü haftalarda herhangi bir müdahale yapılmadı. Beşinci ve yedinci haftada ise birer gün 15 dakika renk terapisi uygulanırken altıncı haftada herhangi bir müdahale yapılmadı. Sekizinci haftada ise ölçüm araçları ile son test verileri toplandı. Kontrol grubunda bulunan hastalara araştırma esnasında hiçbir girişimde bulunulmadı. Verilerin toplanmasında "Hasta Bilgi Formu", "Parkinson Yorgunluk Ölçeği (PYÖ-16)", "Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ)'', "Yaşam Kalitesi Değerlendirme Ölçeği (SF-36)" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; frekans, yüzdelik, standart sapma, aritmetik ortalama, ki kare testi, Pearson ki-kare testi, bağımlı gruplarda t testi, bağımsız gruplarda t testi kullanıldı. Araştırmada, uygulama sonrası müdahale grubundaki hastaların kontrol grubundaki hastalara göre PYÖ-16 toplam puan ve alt boyut puan ortalamaları ile BDÖ toplam puan ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı belirlendi (p=0.01). Ayrıca uygulama sonrası müdahale grubundaki hastaların kontrol grubuna göre SF-36 toplam puan ve alt boyut puan ortalamalarında artma saptandı (p<0.05). Sonuç olarak, renk terapisinin Parkinson hastalarında yorgunluk ve depresyon düzeyini azalttığını, yaşam kalitesini arttırdığı saptandı. Renk terapisi Parkinson tedavisinde tamamlayıcı bir hemşirelik girişimi olarak kullanılması önerilebilir.Fatigue and depression are common problems in patients with Parkinson's disease, and their quality of life is significantly lower compared to healthy individuals. Color therapy has effects such as reducing depression and improving concentration problems. This study was conducted to examine the effect of color therapy applied to Parkinson's patients on fatigue, depression, and quality of life. The research was designed as a randomized controlled experimental study with pre-test and post-test control groups. The study population consisted of patients diagnosed with Parkinson's disease who applied to the Neurology Outpatient Clinic of Fırat University Hospital between November 2023 and June 2024. The sample included a total of 60 Parkinson's patients—30 in the intervention group and 30 in the control group—randomly selected from the population, who agreed to participate in the study and met the inclusion criteria. In the intervention group, color therapy was applied three times a week during the first and second weeks. No intervention was performed in the third and fourth weeks. In the fifth and seventh weeks, color therapy was applied once a week for 15 minutes, while no intervention was made in the sixth week. In the eighth week, post-test data were collected using measurement tools. No intervention was performed on the control group during the study. Data were collected using the "Patient Information Form," "Parkinson's Fatigue Scale (PFS-16)," "Beck Depression Inventory (BDI)," and "Quality of Life Assessment Scale (SF-36)." For data analysis, frequency, percentage, standard deviation, arithmetic mean, chi-square test, Pearson chi-square test, paired samples t-test, and independent samples t-test were used. The study found that after the intervention, the intervention group had a statistically significant reduction (p=0.001) in total and subscale scores of PFS-16 and total BDI scores compared to the control group. Additionally, there was a significant increase (p<0.05) in the total and subscale scores of the SF-36 in the intervention group compared to the control group. As a result, it was found that color therapy reduced fatigue and depression levels and improved quality of life in patients with Parkinson's disease. Color therapy may be recommended as a complementary nursing intervention in the treatment of Parkinson's disease.