DEMOKRATİK SEÇİMLERDE OY KULLANMANIN İSLAM HUKUKU AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

17. yy aydınlanmacı fikirlerin etkisiyle günümüzdeki halini almış olan demokrasi ve laiklik kavramları, Osmanlı'nın son dönemlerinde yoğun tartışılmalara sebep olmuş ve ülkemizde 1923 yılı itibariyle Cumhuriyet rejimine geçilmesiyle sonuçlanmıştır. Akabinde hilafetin kaldırılması, siyaset kurumunun din ile olan ilişkisi üzerine çeşitli tartışmalara sebep olmuştur. Müslüman halklar, yaşadıkları ülkelerde çeşitli yorum ve uygulama farklılıkları bulunan demokratik seçimlere katılımın fıkhî boyutu hakkında olumlu, olumsuz ve şartlı olmak üzere bazı görüşler üzerinde tartışmışlardır. Demokrasinin ve laikliğin kökeni itibari ile ihtiva ettikleri anlamlar, devlet başkanı seçiminin yasama yetkisini barındırması, egemenliğin-hakimiyetin İslam'a göre kaynağı, belediye seçimleri-yerel yönetimler açısından değeri ve seçmenin ehliyeti meseleleri gibi çeşitli noktalardan fıkhî bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. İslam fıkhında siyâsetu'ş-şer'iyye türü eserlerde devlet başkanının belirlenmesi ve halkın bu konudaki rolüne dair uzunca açıklamalar bulunmaktadır. İslam'da ve İslamiyet öncesi Türklerde olmayan bir yöntem olarak devlet başkanını direkt halkın seçmesi ilkesine dayanan demokrasi, J.J. Rousseau gibi düşünürlerin geliştirdiği 'toplum sözleşmesi' fikri etrafında aktüel anlamını kazanmıştır. Çalışmamızda bu kavramlar ve kurumlar tanımlanmış, tarihsel kökenlere ve etimolojik ayrıntılara yer verilerek oy verme davranışına etki eden tüm faktörlere temas edilmiştir. Demokratik seçimlerde oy kullanmayı caiz gören ve görmeyenler, delilleri ile birlikte incelenmiştir. Son olarak fıkıhta mükellefin fiilini etkilemesi açısından niyet ve cehalet gibi noktalara temas edilmiştir.

The 17th century concepts of democracy and secularism, which took their current form with the influence of enlightenment ideas, caused intense debates in the last periods of the Ottoman Empire and resulted in the transition to the Republican regime in 1923. Subsequently, the abolition of the caliphate led to various debates on the relationship between the political institution and religion. Muslim nations have debated about the jurisprudential dimension of participation in democratic elections, which is subject to various interpretations and practices in the countries in which they live, including positive, negative and conditional views. Attempts have been made to reach a jurisprudential conclusion from various points such as the meanings of democracy and secularism in terms of their origins, the legislative authority of the election of the head of state, the source of sovereignty according to Islam, their value in terms of local governments such as municipal elections, and the competency of the voter. In Islamic jurisprudence, there are long explanations about the determination of the head of state and the role of the people in this matter in the works of siy?set al-shar'iyya. Democracy, which is based on the principle of direct election of the head of state by the people, a method that did not exist in Islam and pre-Islamic Turks, has gained its actual meaning around the idea of 'social contract' developed by thinkers such as J.J. Rousseau. In our study, these concepts and institutions are defined, historical origins and etymological details are given, and all factors affecting voting behaviour are touched upon. Those who do and do not consider it permissible to vote in democratic elections are analysed together with their proofs. Finally, points such as intention and ignorance are touched upon in terms of affecting the act of the taxpayer in fiqh.