AKUT MİYOKARD İNFARKTÜSLÜ HASTALARDA STANDART REPERFÜZYON TEDAVİSİNE EK OLARAK UYGULANAN ARTAN KLOPİDOGREL YÜKLEME DOZLARININ REPERFÜZYON VE HS-CRP ÜZERİNE OLAN ETKİSİ

Abstract

Koroner arter hastalığı (KAH) ve onun bir alt grubu olan akut ST yükselmeli miyokard infarktüsü (ASTYMI), tüm dünyada ve ülkemizde ölüm nedenlerinin başında gelmektedir. Akut myokard infarktüsü (AMI) sonrası myokardiyal nekrozun yaygınlığı, ölüm ve kötü prognozun temel nedenlerinden biridir. Bu nedenledir ki, reperfüzyonun sağlanmasında kullanılan trombolitikler, perkutan girişim, cerrahi yöntemler ve trombolitik dışı ilaç tedavileri büyük önem taşımaktadır. Bu amaçla kullanım ve ulaşım kolaylığı göz önünde bulundurulduğunda en sık fibrinolitik tedavi uygulanır. Bununla birlikte klavuzlar, adjuvan tedavi olarak antitrombotik tedavi ajanlarını, kullanılması zorunlu tedavi seçeneği arasına sokmuşlardır. Reperfüzyonun sağlanmasında önemli yer tutan antitrombositer tedavi ajanlarından biri ise klopidogreldir. Klopidogrel, karaciğerde aktif metabolitine dönüşen, AMI' dan sorumlu patolojik süreçte önemli bir yeri olan adenozin difosfat (ADP) ile indüklenmiş trombosit aktivasyon ve agregasyonunu inhibe eden, kanama zamanını uzatan ve kan vizkositesini azaltan bir ön ilaçtır. Bu noktadan hareketle, klopidogrelin antitrombotik etkisinin konu edildiği çalışmalarda antiinflamatuvar etkinliğinin olup olmadığı da araştırılmış ve akut koroner sendromlu (AKS) hastalarda myosit hasarının kuvvetli bir inflamatuar göstergesi olan hs-CRP seviyelerini azalttığı, klinik çalışmalarla desteklenmiştir. Biz bu çalışmada, ASTYMI hastalarda standart farmakolojik reperfüzyon tedavisine ek olarak başlanan 300 mg, 450 mg ve 600 mg klopidogrel yükleme dozlarının, reperfüzyon ve akut inflamatuvar süreç üzerine olan etkilerini karşılaştırmayı amaçladık.Çalışmamıza ASTYMI tanısıyla yatırılıp, standart farmakolojik reperfüzyon tedavisine ek olarak, 300 mg klopidogrel yüklemesi yapılan 50 hasta, 450 mg klopidogrel yüklemesi yapılan 50 hasta ve 600 mg klopidogrel yüklemesi yapılan 50 hasta dahil edildi. Bazal elektrokardiyografileri (EKG) dahil olmak üzere, fibrinolitik tedavi sonrası 90. dk ya kadar 30 dk aralıklarla EKG çekimleri yapıldı. İlk 24 saatlik süreçte CK, CK-MB düzeyinde meydana gelen değişiklikler ve 48. saat hs-CRP düzeyi incelendi.Hastaların demografik özellikleri ve biyokimyasal parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Gruplar arasında hs-CRP düzeyleri 450 mg yükleme yapılan 2. grupta, 300 mg yükleme yapılan 1. gruba göre düşük bulunurken, 600 mg yükleme yapılan 3. grupda ise diğer 2 gruba göre belirgin olarak daha düşük gözlendi ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0.001). CK-MB' nin zirve değeri, 600 mg yükleme yapılan 3.grupta, diğer gruplara göre belirgin olarak daha düşüktü. Ek olarak CK-MB zirve değerine 3. grupta diğer gruplarla karşılaştırıldığında, daha erken sürede ulaşıldı ve gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Gruplar arasında ST segment rezolüsyonu sağlanma süreleri karşılaştırıldığında, klopidogrel yükleme dozunun artışıyla paralel olarak, daha erken sürede rezolüsyonunun sağlandığı ve dolayısıyla ST segment rezolüsyonuna en yüksek yükleme dozu olan 600 mg grubunda, diğer gruplara göre daha kısa sürede ulaşıldığı görüldü. 300 mg yükleme yapılan 1. gruba bakıldığında, %24 hastada (n:12) ST rezolüsyonu sağlanamadı. Gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001).Sonuç olarak; ASTYMI' lı hastalarda, klavuzlarda hali hazırda tavsiye edilen 300 mg klopidogrel yükleme dozunu, 450 mg ve 600 mg ile karşılaştırdığımız bu çalışmada, klopidogrel yükleme dozu arttıkça reperfüzyon göstergelerinin daha erken elde edildiğini ve hs-CRP düzeyinin daha düşük seviyelerde zirve yaptığını gördük. Bu noktadan hareketle, çalışmamızdaki en yüksek klopidogrel yükleme dozu olan 600 mg' ın herhangibir komplikasyona yol açmadan, reperfüzyonu daha erken sağladığı ve inflamasyonu baskılamada daha etkin olduğu kanısındayız.Anahtar kelimeler: akut myokard infarktüsü, klopidogrel, hs-CRP, reperfüzyonCoronary artery disease and one of its subgroups, acute ST elevation myocardial infarction (ASTEMI), are the leading cause of the deaths in all over the world and in our country. The extend of myocardial necrosis after acute myocardial infarction (AMI) is one of main causes of death and poor prognosis. Because of this, thrombolytics, percutaneous intervention, surgical methods and non-thromboliytic drug treatments used in the providing reperfusion have great importance. When considering this purpose and the ease of handling, the most commonly fibrinolytic treatment is used. However, the guides has put anti-thrombolytic treatment agents as adjuvant therapy into use of compulsory treatment options. One of the important treatment options in the providing reperfusion is clopidogrel. Clopidogrel is a pre-drug which is converted to its active metabolite by liver and inhibits platelet aggregation and ADP-induced platelet activation taking an important place in responsible pathological process of AMI, prolongs bleeding time and reduces blood viscosity. From this point, whether anti-inflammatory activity presence of clopidogrel had been investigated in studies subjecting its anti-trombotic effect, and clopidogrel has reduced levels of hs-CRP, a strong inflammatory indicator of myositis damage, this was supported in patients with acute coronary syndrome (ACS) by clinical studies. In this study, we amied to compare effects of clopidogrel loading doses at 300 mg, 450 mg, 600 mg in patients with ASTEMI on reperfusion and acute inflammatory process, in addition to standart pharmacologic reperfusion therapy.Total 150 patients with MI with acute ST elevation included in our study and they were grouped equally, according to 300 mg, 450 mg, and 600mg clopidogrel loading doses, in addition to standart pharmacological reperfusion treatment. ECG-evaluations were performed with 30 minutes intervals to 90th minutes, including basal ECG after fibrinolytic treatment. The changes were evaluated in CK, CK-MB levels of firts 24 hours period and in hs-CRP levels of 48th hour.There was no statistically significance found between the demographic characteristics and biochemical parameters of patients. Hs-CRP levels of 2nd group loaded with 450 mg was found lower than 1th group loaded with 300 mg, while the levels of 3th group loaded with 600 mg was found significantly lower than other two groups and the difference between groups was statistically significant (p<0.001). CK-MB peak value of 3th group loaded with 600 mg was significantly lower than other groups. Also CK-MB peak level of 3th group was reached early period and the difference between groups was found significant (p<0.05). When ST segment resolution provison time was compared, it was seen that an early period resolution was achived parallel to increase of clopidogrel loading dose and thus the highest loading doses of ST segment resolution which was the group with loaded 600 mg was reached in a less time than the other groups. The difference between groups was found significant (p<0.001).As a result, when currently recommended 300 mg clopidrogrel loading dose of guieds was compared with 450 mg and 600 mg loading doses in this study, we concluded that levels of reperfusion indicators were obtained earlier and the peak level of hs-CRP was found lower as clopidogrel dose was increased. Starting from this point, we believe that the highest loading 600 mg dose of clopidogrel has provided an earlier supression of inflammation and an earlier reperfusion without causing complication in our study.Keywords: acute myocardial infarction, clopidogrel, hs-CRP, reperfusion