ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE EĞİTİMİNİN (P4C) AHLAKİ DÜŞÜNME BECERİSİNE ETKİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Bu çalışma, "Çocuklar için Felsefe" (Philosophy for Children – P4C) yaklaşımının çocukların ahlaki düşünme sistemleri üzerindeki etkisini kuramsal bir zeminde incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle yaklaşımın kurucusu Matthew Lipman'ın görüşlerinden hareketle, çocuklarla yürütülen felsefi diyalogların etik düşünmeyi nasıl şekillendirdiği analiz edilmiştir. Lipman'a göre felsefe, çocukların eleştirel, yaratıcı ve özenli düşünme becerilerini geliştirmenin ötesinde, onların ahlaki gelişimlerine de doğrudan katkı sağlayan bir öğrenme biçimidir. Çalışmanın odak noktalarından biri olan "sorgulayan topluluk" modeli, çocukların birlikte düşünme, yansıtma ve karşılıklı saygıya dayalı iletişim kurmalarını teşvik ederken, demokratik değerlerin ve etik sorumluluk bilincinin gelişimine zemin hazırlamaktadır. Bu bağlamda, empati ve duyarlı düşünme gibi Lipman'ın pedagojik çerçevesinde yer alan bileşenlerin, çocukların ahlaki kimliklerinin oluşumunda belirleyici rol oynadığı vurgulanmaktadır. Araştırma kapsamında, P4C'nin tarihsel gelişimi, kuramsal temelleri ve ahlaki değerlerle ilişkisi literatür taraması yoluyla değerlendirilmiştir. Piaget, Kohlberg ve Vygotsky gibi gelişim kuramcılarının çocukluk dönemi ahlaki yapılarına ilişkin yaklaşımları ile P4C pedagojisi karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ayrıca, P4C uygulamalarının çocuklarda empati, adalet, sorumluluk ve etik muhakeme gibi temel değerlerin gelişimini nasıl desteklediğine dair ampirik bulgulara yer verilmiştir. Elde edilen veriler, P4C yaklaşımının çocukların yalnızca bilişsel değil, ahlaki ve toplumsal gelişimleri üzerinde de bütüncül ve dönüştürücü bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, çalışma, P4C'nin eğitim programlarına daha sistematik biçimde entegre edilmesi gerektiği yönündeki görüşü desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: P4C, Matthew Lipman, Çocuklarla Felsefe, Ahlaki Düşünce, Felsefi Sorgulama. .This study aims to examine the impact of the Philosophy for Children (P4C) approach on children's moral reasoning within a theoretical framework. Drawing primarily on the views of Matthew Lipman, the founder of the P4C movement, the analysis explores how philosophical dialogues conducted with children contribute to the formation of ethical thinking. According to Lipman, philosophy is not only a tool for fostering critical, creative, and caring thinking in children but also a pedagogical practice that supports their moral development. One of the central concepts addressed in the study is the "community of inquiry" model, which encourages children to engage in collective reflection and dialogue grounded in mutual respect. This collaborative model promotes the development of democratic values and ethical responsibility. In this context, components such as empathy and caring thinking, which are integral to Lipman's pedagogical framework, are highlighted as significant in shaping children's moral identities. The research is based on a comprehensive literature review focusing on the historical development, theoretical foundations, and ethical dimensions of P4C. The moral development theories of Piaget, Kohlberg, and Vygotsky are discussed in comparison with the P4C approach. In addition, empirical findings are examined to illustrate how P4C practices foster core moral values in children, such as empathy, justice, responsibility, and ethical reasoning. The findings indicate that P4C contributes to children's development not only cognitively but also morally and socially, providing a holistic and transformative educational experience. Accordingly, the study advocates for the systematic integration of the P4C approach into contemporary educational programs. Keywords: Philosophy for Children (P4C), Matthew Lipman, Philosophy With Children, Moral Reasoning, Philosophical Inquiry