Dana Eti Fiyatlarının Box-Jenkins Modeller ile Geleceğe Yönelik Kestirimleri: Tokat İli Örneği

Abstract

Hayvancılık sektöründe kırmızı et fiyatlarının gelecekteki seyri, üreticiler ve tüketiciler açısından büyük önem arz etmektedir. Gelecekteki fiyat tahminlerinin yapılması, bu beklentiyi karşılayabilir ve zaman serilerinin ekonometrik yöntemlerle analizi bu tahminlerde kullanılabilmektedir. Bu çalışmada; Tokat ilinde karkas et fiyatlarının ekonometrik yöntemlerle geleceğe yönelik kestirimlerin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için Tokat ilinde mezbaha ve kombinalarda 2018/6-2024/5 dönemi arasında kesilen dana karkaslarının aylık fiyatları zaman serisi analizi ile çözümlenerek, bu fiyatların 2025 yılı için tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistikleri yapılarak fiyat tahmininde Box-Jenkins modellerinden uyum iyiliği yüksek olan modelin parametreleri tahmin edilerek fiyat kestirimi yapılmıştır. Yapılan zaman serisi analizi sonucunda dana karkas fiyatları için en uygun model ARIMA (1,1,0) olarak belirlenmiştir. Belirlenen ARIMA modelleri doğrultusunda dana karkas fiyatlarının kestirim sonuçlarına göre Türkiye’de Mayıs 2025 döneminde dana karkas fiyatının ortalama 378,57 TL/kg ulaşacağı tahmin edilmiştir. Sonuç olarak, zaman serisi analizinin geleceğe yönelik olarak dana karkas fiyatlarının tahmininde kullanılabileceği ancak tahminlerin zaman içerisinde güncellenmesi gerektiği ve hem üretici hem de tüketicilerin ileriye yönelik yapacağı planlamalara katkı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.