Bitlis İlinin Balık Yetiştiriciliğindeki Mevcut Durumu ve Yetiştiricilik Potansiyelinin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Bitlis ilinin balık yetiştiriciliğindeki mevcut durumu ve su ürünleri yetiştiricilik potansiyelininbelirlenmesi amaçlandı. Mevcut işletmelerin ve su kaynaklarının tamamına yıl boyunca 3 aylık periyotlar halindegidildi. İşletmelerdeki yetkili kişi ve çalışanlarla yüz yüze yapılan anket çalışmasıyla işletmelerin yapısal,biyolojik, teknik, sosyal ve ekonomik özellikleri hakkında veriler elde edildi. Ayrıca, su kaynaklarının bazı fiziksel(sıcaklık, debi ve bulanıklık) ve kimyasal (oksijen, pH ve nitrat) özellikleri tespit edildi. Elde edilen sonuçlaragöre; işletmelerin %20’si vadi arasında, %40’ı dağ eteğindeki yamaçlarda ve %40’ı ise açık arazide kurulmuştur.İşletmelerin %80’inin üretimde kaynak suyunu kullandığı, %20’sinin ise göl üzerinde üretim yaptığı belirlendi.Bitlis ilindeki işletmelerin yıllık üretim kapasiteleri 25-100 ton arasında değişmektedir. İşletmelerin il genelindekitoplam proje kapasitesi 211 ton/yıl, fiili kapasitesi 176 ton/yıl ve ortalama kapasite kullanım oranı ise%74,21±35,46’dır. Bu işletmelerin %60’ı ihtiyaç duydukları yıllık 6 250 000 adet yavru balığı kendikuluçkahanelerinde üretirken, %40’ı ise ihtiyaç duyduğu yıllık 130 000 adet yavru balığı dışarıdan satınalmaktadır. Mevcut işletmelerin %80’inin beton havuzlarda, %20’sinin ise ağ kafeslerde balık üretimini yaptığıtespit edildi. Bitlis ilindeki işletmelere ait toplam fiili üretim; %94,3 oranında beton havuzlarda, %5,7 oranında iseağ kafeslerde gerçekleşmektedir. Bitlis ilindeki balık üretim tesisleri %100 şahıs işletmesi olarak faaliyetgöstermektedir. İşletmelerin %20’sinin öz sermaye kullandıkları, %80’inin de öz sermaye haricinde teşviklerdenfaydalanarak faaliyet gösterdiği tespit edildi. Bu ildeki mevcut işletme sahiplerinin %60’ı 44-52, %40’ı ise 53-63yaş aralığındadır. Bunların %40’ı ilkokul, %20’si ortaokul ve %40’ı ise lise mezunudur. Mevcut işletmelerdetoplam 20 kişi çalışmakta olup, bunların %70’i ilköğretim, %25’i lise ve %5’i ise lisans mezunudur. Toplampersonelin %95’i erkek, %5’i ise bayandır. İldeki potansiyel su kaynaklarının ortalama sıcaklık değerleri 9,51-14,42 ºC arasında olup, debisi 6,75-426,3 L/sn, bulanıklığı 0,55-12,95 JTU, çözünmüş oksijeni 4,86-9,25 mg/L,pH’sı 6,27-9,76 ppm ve nitrat düzeyi 0,00-14,70 mg/L aralığında değişmektedir. Sonuç olarak, Bitlis ilinde kültürbalıkçılığının nitelik ve niceliğinin arttırılabilmesi, üretimin optimize edilebilmesi ve geleceğe yönelikprojeksiyonların yapılabilmesi, su ürünleri üretiminin il, bölge ve ülke ekonomisine olan katkılarınınarttırılabilmesi için; mevcut işletmeler yapısal, teknik ve ekonomik yönlerden geliştirilmelidir. Devlet desteğininartması ve çeşitlilik kazanması, teknolojik gelişmeler ve potansiyel su kaynaklarının her geçen yıl balık üretimindekullanılmasına paralel olarak su ürünleri yetiştiriciliğine olan ilginin artması beklenmektedir.