Eski Türk Edebiyatı'nda Hüsrev ü Şirin ve Hüsn ü Aşk

Abstract

Hüsrev ü Şirin ve Hüsn ü Aşk; Eski Türk Edebiyatı'nın mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan iki ayrı mesnevisidir. Bu eserlerin, edebiyatımızda mesnevi nazım şeklinin tekâmülünü göstermesi bakımından ayrı bir önem arz ettiği söylenebilir. Konusunu Genceli Nizamî'nin aynı adlı eserinden alan Hüsrev ü Şirin mesnevisi, değişik zamanlarda birçok şair tarafından işlenmiştir. Mesnevi, bazen hikâye kişilerinden Ferhad'ın ön plana çıkartılması nedeniyle Ferhad ü Şirin yahut Ferhadnâme isimleriyle de nazma çekilmiştir. Konu ve olay örgüsü itibarıyla Farsça örnekleri takip eden Hüsrev ü Şirin mesnevileri, ancak söylenişleri bağlamında bir orijinaliteye sahip olabilmişlerdir. Öte taraftan Genceli Nizamî'yi örnek alan Türk mesneviciliğine son veren Hüsn ü Aşk ise, hem konu hem de söyleniş bakımından eşsiz bir özellik arz eder. Kendilerine has daha pek çok özellikleri nedeniyle, bu mesneviler birçok değerli araştırmaya konu olmuştur. Bu yazıda mesneviler kısaca tanıtıldıktan sonra onlar üzerine yapılan çalışmaların birer bibliyografyası verilmeye çalışılmıştır.

“Husrav u Shirin” and “ Husn u Ashk” are two seperate pieces of works written in the form of “masnavi” poetry, belonging to the Old Turkish Literature. These works can be said to have a distinguished importance in displaying the characteristic of “masnavi” poetry in our literature. “Husrav u Shirin”, which takes its subject from the Nizami’s same titled work as it was written by a great deal of poet at different times. This masnavi sometimes was written poetically under the title of “Ferhad u Shirin” or “Farhadname” just because of its character, Farhad being so significant. “Husrav u Shirin”s follow the examples of Persian when their subjects and the constitutions of their plots are taken into consideration; however, they were able to gain on originality with their style of wording. On the other hand, Husn u Ashk that puts on end to the Turkish “masnavi”s in to imitate Nizami with both its subject and its style has a unique characteristic. For their very own characteristics, this “masnavi” s has been the subject of many researches. In this article, after the “masnavi”s are introduced briefly, one bibliography of the Works done on them are tried to be given.