MODERNLEŞEN ANADOLU KENTLERİNDE GELENEKSEL KERPİÇ MİMARİSİNİN KORUMA SORUNSALI VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN SAĞLANMASI: MALATYA KONAK MAHALLESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Gelecek nesillere aktarılması gereken kültürel mirasımızın en önemli parçalarında biri olan geleneksel mimari doku modernleşme ile hızla yok olmaktadır. Malatya ili bu bağlamda hızlı kentleşme ve uygulanan kentsel dönüşümleriyle hızla yerel dokusunu yitirmektedir. Pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış Malatya ilinde merkeze 6 km uzaklıkta olup ve geleneksel dokusunu nispeten korumuş olan, Yeşilyurt ilçesi Konak mahallesi çalışma alanı belirlenmiştir. Günümüzde modern kent sınırının giderek yaklaştığı Konak Mahallesinde de geleneksel kerpiç dokunun değişen hayat standartlarıyla beraber terk edilme, yeni yapılaşma, artan nüfus gibi pek çok sebeple yok olmaya başladığı tespit edilmiştir. Varlığını sürdüren kerpiç konut dokusunun incelenmesi, mevcut doku yok olmadan belgelenmesi, sorunların tespiti, çözüm önerilerinin getirilmesi ve belgelenerek gelecekte yapılacak çalışmalara kaynak oluşturmak amaçlanmıştır. Tez kapsamında konak mahallesi tarihi ve fiziki özellikleri incelenmiş ve çeşitli doku analizleri yapılmıştır. Saha çalışmaları yapılmış, 20 adet geleneksel konutun plan, cephe ve yapısal özellikleri çözümlenmiş, rölöve çizimleri ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Geleneksel dokuda yapılan bu çalışmalarla yerleşim alanına özgü özellikler belirlenmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda geleneksel dokudaki koruma sorunları tespit edilerek koruma önerileri sunulmuştur. Yapılan belgeleme ve yerinde tespit çalışmaları ile geleneksel dokunun yerleşim, plan, cephe ve yapım sistemi özellikleri çözümlenmiş, yerleşime özgü özellikler tespit edilmiştir. Yapılan çalışmaların ışığında yerleşimdeki geleneksel dokunun koruma sorunları tespit edilerek koruma önerisi geliştirilmiştir.First of all, the traditional architectural texture, which is one of the most important parts of our cultural heritage that should be passed on to future generations, is rapidly disappearing with modernization. In this context, the province of Malatya is rapidly losing its local texture with rapid urbanization and applied urban transformations. The study area was determined in the Konak district of Yeşilyurt district, which is 6 km away from the center of Malatya, which has hosted many civilizations, and which has relatively preserved its traditional texture. It has been determined that the traditional mud brick texture has started to disappear due to many reasons such as abandonment, new construction, and increasing population, along with changing living standards, in Konak District, where the modern city border is gradually approaching. It is aimed to examine the existing adobe housing texture, to document the existing texture before it disappears, to identify the problems, to propose solutions and to document, to create a resource for future studies. Within the scope of the thesis, the historical and physical characteristics of the mansion district were examined and various texture analyzes were made. Field studies were carried out, the plan; facade and structural features of 20 traditional houses were analyzed and documented with survey drawings and photographs. With these studies carried out in the traditional texture, the characteristics specific to the settlement area were determined. As a result of the studies, preservation problems in traditional tissue were determined and preservation suggestions were presented. In summary, with the documentation and on-site detection studies, the settlement, plan, facade and construction system features of the traditional texture were analyzed, and settlement-specific features were determined. In the light of the studies, the conservation problems of the traditional tissue in the settlement were determined and a conservation proposal was developed.