1261/1845 TARİHLİ HARPUT KEFALET DEFTERİ VE BU DEFTERE GÖRE XIX. YÜZYILIN ORTALARINDA HARPUT ŞEHRİ

Abstract

Osmanlı Devleti'nde kefâlet, gerek resmî işlemlerde ve gerekse sosyal hayatta, sık başvurulan bir sistemdir. Mala ve şahsa olmak üzere iki şekilde uygulanan kefâlette bir iş veya kazanımın sorumluluğu kefile de yüklenerek, hakkın güvenceye alınması amaçlanır. Araştırma konumuz olan Harput şehri kefâlet defteri, âdeta bir nüfus yoklaması niteliğinde olup 25'i boş olmak üzere toplam 138 sayfadır. Şehrin ve bölgenin içinde bulunduğu asayiş sorunları karşısında, mahalle sakinlerinin birbirlerine kefil olması şeklinde yazılmıştır. Mahalleler, medreseler ve esnaf olmak üzere 3 tertip halinde düzenlenmiştir. Çalışmamızda, öncelikle kefâlet defterinin yazım özellikleri üzerinde durulmuştur. Sonrasında ise defterdeki kayıtlar teker teker incelenerek, XIX. yüzyıl ortalarında Harput şehrinin mahalleleri ve demografik yapısı, müderris ve öğrencileriyle birlikte medreseleri, han ve hamamlarıyla birlikte bütün esnaf kolları ve sayıları ortaya çıkarılıp bunların değerlendirilmesi yapılmıştır.

Indemnity is a widely used system both in official business and daily life in the Ottoman Empire. In Indemnity system, which is used both on commodities and individuals liability of a business or an earning given to a guarantor to secure the rights. The Indemnity register of Harput City, which is fairly a population census, is 138 pages in total with 25 blank pages. The registry was written in format of mutual indemnities for the people of the each neighbourhood. Districts, Medreses and Craftsmen are the three different sections of the register. In our work, firstly, writing style of the registers is examined. Then, each of the records are examined to find districts of the 19th century Harput city, demographic formation, medreses with students, baths, inns, all varieties of craftsmen and their numbers in order to make an assessment