CAMPBELL’IN MONOMİT KURAMI BAĞLAMINDA MANAS DESTANI: BİR KAHRAMANIN SONSUZ YOLCULUĞU

Abstract

Bu çalışma, Manas Destanı’nı Joseph Campbell’in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu adlı kitabında üzerinde durulan “yola çıkış- erginlenme- geri dönüş” şeklinde özetlenen aşama arketipi bağlamında yeniden anlamlandırma denemesidir. Manas Destanı, Manas’ın “ayrılış- erginlenme-dönüş” arketiplerine uygun olarak bireyleşme mücadelesini vermesi ve “Yüce Birey”, “Anima”, “Animus”, “Gölge” ve “Yüce Ana” arketiplerini ele alması açısından önemlidir. “Yüce Birey” arketipi Alp Bakay, “Anima” ve “Animus” arketipleri Manas ve Kanıkey, “Gölge” arketipi Almambet, “Yüce Ana” arketipi Çıyırdı, Kanıkey ve Saykal vasıtasıyla metne taşınmıştır. Manas’ın kahramanlık yolculuğunda en büyük yardımcıları “Almambet”, “Çuvak” ve “Sırgak”; en büyük “tiran”ı Konurbay olmuştur. Metnin sonunda Manas, Konurbay tarafından öldürülmüştür. Çalışmada Manas tarafından başlatılan ve olgunluğa ulaştırılan kahramanlık mücadelesinin, Manas’ın ölümünün ardından oğlu Semetey’e emanet edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışma, Manas Destanı’nı Joseph Campbell’in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu adlı kitabında üzerinde durulan “yola çıkış- erginlenme- geri dönüş” şeklinde özetlenen aşama arketipi bağlamında yeniden anlamlandırma denemesidir. Manas Destanı, Manas’ın “ayrılış- erginlenme-dönüş” arketiplerine uygun olarak bireyleşme mücadelesini vermesi ve “Yüce Birey”, “Anima”, “Animus”, “Gölge” ve “Yüce Ana” arketiplerini ele alması açısından önemlidir. “Yüce Birey” arketipi Alp Bakay, “Anima” ve “Animus” arketipleri Manas ve Kanıkey, “Gölge” arketipi Almambet, “Yüce Ana” arketipi Çıyırdı, Kanıkey ve Saykal vasıtasıyla metne taşınmıştır. Manas’ın kahramanlık yolculuğunda en büyük yardımcıları “Almambet”, “Çuvak” ve “Sırgak”; en büyük “tiran”ı Konurbay olmuştur. Metnin sonunda Manas, Konurbay tarafından öldürülmüştür. Çalışmada Manas tarafından başlatılan ve olgunluğa ulaştırılan kahramanlık mücadelesinin, Manas’ın ölümünün ardından oğlu Semetey’e emanet edildiği sonucuna ulaşılmıştır.