MUHYİDDİN İBNÜ'L-ARABÎ'DE İŞÂRÎ TEFSİR

Abstract

Bu çalışmada Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin işârî tefsir anlayışı ve bu anlayışın fikrî arka planı incelenmekte, ortaya koyduğu düşüncelerle Tasavvuf'un tarihî gelişim sürecine önemli etkileri bulunan İbnü'l-Arabî'nin Kur'ân yorumlarına ilişkin metodu ve bu metoda tesir eden ilkelerin tespiti amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, tezin ilk bölümünde İb-nü'l-Arabî'nin düşünce sisteminin temelleri deskriptif bir metotla ele alınmaktadır. İb-nü'l-Arabî'nin işârî tefsir metodunun incelendiği ikinci bölümde ise onun düşünce yapısı ve bu yapıdan çıkartılan ilkelerin yorum metoduna yansımaları analitik bir usûlle tetkik edilmektedir. Çalışmada, İbnü'l-Arabî'nin zâhirî ve işârî Kur'ân yorumlarına kaynaklık teşkil eden bakış açısı tespit edilmekte, onun düşünce dünyasında zâhirî ve işârî yorumların net bir şekilde ayrıştığı ortaya konulmaktadır. Ayrıca İbnü'l-Arabî düşüncesindeki işârî tefsir anlayışı, "sûfî tecrübe" ve "sûfî tecrübenin ifadesi" şeklinde ayrıma tabi tutulmaktadır. Sûfî tecrübesi açısından işârî tefsirin Kur'ân'ı anlama metodundan bahsedilemediği; bu tecrübenin ifadesi çerçevesinde ise işârî tefsirde bir takım yöntemlerin kullanıldığı tespit edilmektedir.In this study, Muhyiddin Ibn al-Arabi's perception on ishârî exegesis and the intellectual background of it are examined, and the method regarding the exegesis of the Quran of Ibn al-Arabi, who with the ideas he put forward had significant impacts on the histor-ical development process of the Sufism, and the determination of the principles which had effect on this method are aimed. In this context, the fundamentals of Ibn al-Arabi's thought system are discussed in a descriptive method in the first part of the thesis. Ibn al-Arabi's mentality and the reflections of the principles derived from this mentality to interpretation method are studied analytically in the second part, which his method of ishârî exegesis is also examined. In this study, Ibn al-Arabi's perspective constituting the source of the zâhirî and ishârî exegesis of the Quran are determined and it is demonstared that the zâhirî and ishârî exegeses are clearly dissociated in his thought-world. In addition, perception on ishârî exegesis according to Ibn al-Arabi's thought is split up in the form of "sufi experience" and "expression of sufi experience". In terms of Sufi experience, the method of understanding the Qur'an is not mentioned in ishârî exegesis; within the framework of the expression of this experience, it is detected that several methods are used in figurative exegesis.