ELAZIĞ YÖRESİ KİŞİ ADLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME (1940-1990)

Abstract

1940'tan 1990'a kadar elli yılı kapsayan, toplam 4401 kişi adını köken itibarıyla değerlendirdiğimizde 10 değişik dilden kişi adıyla karşılaştık. Her bir dil kökeni bizim, Elazığ'ın sosyal mozaiğiyle ilgili farklı sonuçlar çıkarmamıza neden oldu.Karşılaştığımız kişi adlarının köken itibarıyla sıralaması şöyledir: 1 -Arapça: 2309 adet, 2-Türkçe: 946 adet, 3- Farsça: 385 adet, 4-İbranice : 76 adet, 5-Ermenice: 20 adet, 6- Yunanca: 17 adet, 7-Moğolca: 16 adet, 8-Fransızca : 13 adet, 9-İtalyanca : 5 adet, 10-lngilizce: 5 adet Arapça kökenli kişi adlarının toplam sayısı diğer bütün dil guruplarından daha fazladır. Bunun nedeni dini faktörlerdir. Türkçe kökenli kişi adları Arapça'dan sonra sayı olarak en fazla yer sahiptir. Farsça Kökenli kişi adalarının dilimize girmesinin nedeninin, kültürel etkileşim ve komşuluk ilişkileri olduğu düşünülmektedir..İbranice kökenli kişi adları Arapça ile birlikte dilimize girmiştir. Ermenice Kökenli kişi adlarına bakarak Elazığ'da Ermeni asıllı vatandaşların yaşadığını söyleyebiliriz. Yunanca Kökenli kişi adları Türklerin Anadolu'ya yerleşmesinden sonra Türkler tarafından kullanılır olmuştur. Moğolca kökenli kişi adlarının dilimize girmesi, Moğollarla yapılan savaşlar ve Moğolca ile Türkçe'nin aynı ana dilden çıkmış olması ile izah edilebilir. Elazığ'da kişi adlarını değerlendirirken Fransızca, İtalyanca, İngilizce kökenli kişi adlarım birlikte değerlendirmeyi uygun gördük. Fransızca, İtalyanca, İngilizce kökenli kişi adlarına baktığımızda 80'li ve 90'lı yıllarda yükselen bir grafik çizdiğini görürüz bunun nedeni moda ve kültürel etkileşimdir. Tüm bunları grafiklerle gösterdik. Tüm bu değerlendirmeler dışında yabancı kökenli kişi adları bir araya gelerek (Arapça-Türkçe, Farsça-Arapça) çift ve bileşik isim grupları oluşturmuşlardır.Biz çalışmamızda bunları da grafikler halinde gözler önüne sermeye çalıştık. Bu grafikler yabancı kökenli kişi adlarını kültürümüzde yoğurarak nasıl Türkçeleştirdiğimizi göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca Elazığ'da kişi adlarının büyük bölümünü dinsel nitelik taşıyan kişi adları oluşturmakla birlikte ana babanın çocukla ilgili düşünceleri, beklentileri, hayalleri, ideolojileri kişi adlarına yansımaktadır. Türkçe kökenli kişi adları yapı bakımından en fazla isim kökenli kişi adlarından oluşturmaktadır. Bunun dışında fiil kökenli kişi adları ve yapım ekleriyle kurukmuş olan kişi adlarıda bulunmaktadır. Yaptığımız çalışmada kişi adlarının yıllara göre dağılımını tablolar halinde vermeye çalıştık.Ayrıca sözlük bölümünde bu adların anlamlarını verdik.