TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA BAĞLAÇLAR

Abstract

Görevdeş ya da anlamca birbiriyle ilgili kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri biri birine bağlayan ve şekil ve anlam bakımından ilişki kuran dil birliklerinin birlikte kullanılmasını sağlayan gramer yapısına bağlaç diyoruz. Dolayısıyla bağlaç öbekleri hem yazılı hem de sözlü anlatımda metnin oluşumuna katkı sağlayan önemli bir ögedir. Bu yüzden bağlacın bulunduğu yerde mutlaka kendisinden önce veya sonra bir yargı bütünlüğünün bulunması gerekmektedir.Çalışmamızda Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde bulunan köy, kasaba, ilçe, il ve bölge merkezlerinde derlenen metinler ve bu metinlerde bulunan bağlayıcılık özelliği olan dil birlikleri çalışmamızın esasını oluşturmuştur.Türkiye Türkçesi Ağızlarında Bağlaçlar adlı çalışmamız; Giriş, İnceleme, Tablolar, Sonuç ve Kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmamızın esasını oluşturan bağlaç kavramı ile alakalı genel bilgiler verilmiştir. Bağlaçların Türkiye Türkçesi ağızlarındaki yeri ve kullanımları anlatılmıştır. Bağlaç ile ilgili kavramlar, farklı görüşler verildikten sonra konu ile ilgili bazı terim teklifleri yapılmıştır.Çalışmamızın asıl amacını oluşturan inceleme bölümünde 152 eserden tespit edilen bağlaçlar kökeni, yapısı, kullanımı, kullanım yeri ve görevi başlıklarında ayrı ayrı incelemeye tabi tutulmuştur.Tablolar bölümünde ise; taranan metinlerde tespit edilen bağlaç ve bunlarla alakalı veriler yedi ayrı başlık altında tablo şeklinde verilmiştir.Sonuç bölümünde doktora çalışmamız boyunca elde ettiğimiz sonuçlar maddeler halinde verilmiştir.Kaynakça bölümünde ise çalışmamız ile alakalı kullandığımız/kullanmadığımız ancak konuyu özümseme noktasında faydalandığımız kaynaklar verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi ağızları, bağlaç, bağlayıcı, düşünsel bağlayıcılık.We call the grammer structure as conjuction which connects sentences, word groupsand words that are peer or connected with each other synonymously ; connects relation in terms of form and meaning and enables to use language unities together. Conjuctions can both forms as one word and word groups or sentences. Hence conjuction and conjuction group are very important elements which contributes to forming of text in both written and verbal expression. That?s why at the place of conjuction before or after it there should exist notions to be connected and speech groups which express conclusionTexts compiled from centers of village, town, city, province and district in the borders of Turkish Republic and language units which have feature of connecitivity in these texts compose the esence of our work.Our work called conjuctions in dialects of turkey turkish consists of introduction, analysis, charts, conclusion and bibliography parts. In the introduction part some general information about the concept of conjuction which forms the essence of our work is given. The place and usage of conjuctions in turcology is narrated. After some concepts and different views about conjuctions are given, some related term offers are made.In the analysis part which forms the actual purpose of our work conjuctions detected in 152 different works are analysed one by one under titles of etymon, structure, usage, the place of use and function.In the charts part the conjuctions and related data detected from compiled texts are given in charts in seven different titles.In the conclusion part the results attained throughout our doctorate work are itemized.In the bibliography part the undergraduate, postgraduate and doctoral thesis benefited throughout our work; books published about dialects and books and articles published about conjuctions are given.Key words: Dialects of turkey turkish, conjuction, connective, ideational connectivity, sentence connector, coordinating conjuctions.