DERDERE KÖYÜ (ÇÜNGÜŞ-DİYARBAKIR) CEVHERLEŞMELERİNİN ÖZELLİKLERİ

Abstract

Yüksek Lisans Tezi DERDERE KÖYÜ (ÇÜNGÜŞ-DİYARBAKIR) CEVHERLEŞMELERİNİN ÖZELLİKLERİ Gülenay GÜMÜŞ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı 1997, Sayfa:40 İncelenen cevherleşmeler Çüngüş (Diyarbakır)'ün yaklaşık 10 km güneyinde ve Derdere Köyü'nün 500 m kuzeyinde yer almaktadır. Çalışma alanında 3 farklı litolojik topluluk bulunmaktadır. Bunlar Jura-Alt Kretase yaşlı Koçali Karmaşığı, Eosen yaşlı Midyat Grubu ve Üst Eosen-Alt Miyosen yaşlı Fırat Formasyonu' dur. Cevherleşmelerin içerisinde bulunduğu Koçali Karmaşığı bölgede ofiyolitik istifin tam bir kesitini sunmaktadır. Ancak ofiyolitler burada ters dönmüş konumda bulunmaktadır ve serpantinit, gabro, diyabaz, spilitik bazalt ve pelajik sedimanlardan oluşmaktadır. Yöredeki cevherleşmeler ofiyolitik istifin tavanında ve spilitik bazaltlar içerisinde, merceğimsi ve tabakamsı şekillerde yer almaktadır. Cevherleşmeler K50°B/55°KD konumuna sahip olup, kalınlığı 4-5 m, uzunluğu ise 50-60 m civarındadır. Burada görülen cevher mineralleri ise pirit, kalkopirit, sfalerit, kovelin-kalkozin ve barit şeklindedir. Cevherleşmelere ait kimyasal analiz sonuçlan, buradaki cevherleşmelerin bakır ve çinko açısından önemli olabileceğini göstermiştir. Ayrıca Zn ile Cd, Cu ile Mn, Fe ve Ca, Au ile As ve Sb arasında doğrusal bir ilişki görülürken, Cu ile Zn ve Mn, Cu ve Fe arasında ise ters bir ilişkide bulunmaktadır.Derdere cevherleşmeleri, okyanus tabanı açılması sonucu oluşmuş olan ofiyolitik bir istifin üst kısımlarında yer alan, Kıbrıs tipi yatakların genel özelliklerini göstermektedir. Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı üzerinde Eosen yaşlı ve ultrabazik kütlelerle bağlantısı kopuk olan Kıbrıs tipi yataklardan farklı olarak, buradaki cevherleşmelerin Jura-Alt Kretase yaşlı ve ofiyolitik kütle ile olan ilişkisinin çok açık olması ile onlardan ayrılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs Tipi Yatak, Kalkopirit, Sfalerit, Koçali Karmaşığı.