Letâif-nâme adlı bir eserin roman tekniği açısından incelenmesi

Abstract

İnsanları güldüren, neşelendiren hoş söz ve güzel söz; özellikle şaka, espri anlamına gelen latife/letâif, kavram olarak sözle ifade edilmesi güç, ince mana, kalbe doğan duygu; güldürecek tuhaf söz ve hikâye demektir. Latife kelimesinden türetilen letâif-nâme ise kendi içinde birçok ayrı metinden (hikâye, masal, fıkra ve nükte gibi) oluşabildiği gibi, müstakil bir metin, belli bir olay örgüsünden oluşan uzun soluklu hikâye hâlinde de kaleme alınmış olabilmektedir. Bu yazıya konu olan ve yazarı bilinmeyen Letâif-nâme adlı hikâye, ikinci tip metinlere örnektir ve bir çerçeve içinde birbirinden farklı on bir hikâye/masal/fıkrayı içeren bir eser olarak karşımıza çıkmaktadır. Eser, H.1268/M.1851-52 yılında İstanbul’da basılmıştır. 153 sayfadan oluşan eserde XVII. yüzyılda Sultan IV. Murad devrinde Yusuf Şah adlı kahramanın başından geçen olaylar anlatılmaktadır. Letâif-nâme adlı eser eksenli bu yazıda klasik hikâye/roman incelemesi çerçevesinde, eserin adı, konusu, özeti, olay örgüsü, şahıs kadrosu, mekân, zaman, anlatıcı ve bakış açısı ile dil ve üslup özellikleri gibi konular üzerinde durulacaktır.