Fırat Üniversitesi hastanesi'nde antibiyotik kullanımı uygunluğunun araştırılması: nokta prevalans çalışması

Abstract

Antibiyotikler tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de en sık kullanılan ilaç grubudur ve çoğu kez rasyonel kullanımdan uzak bir şekilde tüketilmektedir. Bu çalışmada 980 yataklı Fırat Üniversitesi Hastanesinde yatan hastaların antibiyotik kullanım oranı, antibiyotikle- rin başlanma nedeni ve kullanılan antibiyotiklerin uygun olup olmadığının nokta prevalans yöntemiyle araştırılması amaçlanmıştır.8 Şubat 2013 tarihinde hastanemizde yatan hastalar antibiyotik kullanımı yönünden nokta prevalans yöntemi kullanılarak değerlen - dirilmiştir. Pediatrik yaş grubu hastalar çalışma kapsamına alınmamıştır. İstatistiksel analizde ki-kare ve Fisherin kesin ki-kare testi kullanıl- mıştır. Çalışma günü hastanemizde yatan 886 hastanın 241inin (% 27.2) antibiyotik kullandığı belirlenmiştir. Bu hastaların 131inin (% 54.4) cerrahi birimlerde, 110unun (% 45.6) ise dahili birimlerde bulunduğu görülmüştür. Antibiyotiklerin % 49u ampirik, % 14.5i etkene yönelik, % 36.5iise profilaktik olarak başlanmıştır. Yüz kırk üç hastada (% 59.3) antibiyotiklerin doğru ve yerinde başlanıldığı, 98 hastada (% 40.7) ise rasyonel olmayan antibiyotik kullanımı olduğu saptanmıştır. İnfeksiyon hastalıkları konsültasyon oranları değerlendirildiğinde; 91 olgu için konsültasyon istendiği, 150 olgu için ise konsültasyon istenmediği gözlenmiştir. Uygunsuz antibiyotik kullanan olguların % 98inin konsültasyon istenmeyen hastalar olduğu görülmüştür (p<0.0001). Rasyonel antibiyotik kullanımı açısından değerlendirildiğinde, uygunsuz antibiyotik kullanımının cerrahi birimlerde (n=80, % 61) dahili birimlere (n=18, % 16) göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.0001). Monoterapide en sık kullanı- lan antibiyotikler sırası ile sefalosporinler, beta-laktam/beta laktamaz inhibitörleri, kinolonlar ve karbapenemler iken; etkene yönelik tedavide ise en sık karbapenem ve piperasilin-tazobaktam antibiyotiklerinin başlandığı görülmüştür. İnfeksiyon hastalıkları konsültasyonlarının rasyonel antibiyotik kullanımı yönünden oldukça önemli bir parametre olduğu görülmek - tedir. Cerrahi birimlerde uygunsuz antibiyotik kullanım oranlarının yüksek olduğu göz önüne alındığında, profilaksi yaklaşımlarının gözden geçirilmesi ve rehberler eşliğinde uyumun artırılması, hastane antibiyotik kullanım komitelerinin eğitimlerinin sıklaştırılması önem arz etmektedir.