TÜRKİYE ABİES (GÖKNAR) MİLLER TÜRLERİ ÜZERİNDE BİYOSİSTEMATİK ARAŞTIRMALAR

Abstract

(Doktora Tezi) TÜRKİYE ABİES (GÖKNAR) MİLLER TÜRLERİ ÜZERİNDE BİYOSİSTEMATİK ARAŞTIRMALAR Eyüp BAĞCI ıs r.*> Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı 1998, Sayfa: 155 Türkiye' de doğal yayılış gösteren Abies Miller taksonlan genelde 2 türe ait 5 alttür (Abies nordmanniana subsp. nordmanniana, A. nordmanniana subsp. bornmiielleriana, A. nordmanniana subsp. eqvi - trojani, A. cilicica subsp. cilicica, A. cilicica subsp. isauricd) içerirler. Bu alttürlerin taksonomik sınırlamaları genelde coğrafik yayılışlarına göre yapılmaktdır. Bu alttürlerin taksonomik sınırlarının belirlenmesi ve alttürler arasında var olan doğal varyasyonun ortaya konulabilmesi amacıyla bazı iç ve dış morfolojik karakterler ile uçucu yağ bileşenleri istatistiksel (Varyans Analizi (Anova), Varyasyon Katsayısı) ve sayısal taksonomik (Temel Bileşenler, Kümeleme) Analizlere tabi tutulmuştur. Bu amaçla, toplam20 populasyondan alman yapraklı dal ucu örnekleri, uçucu yağ bileşenlerinin GC. ile analizinde ve ibre yapraklan da morfometrik analizler için kullanılmıştır. Morfolojik ve kimyasal analiz sonuçlan, Abies alttürlerinde populasyon içi ve populasyonlar arasındaki varyasyonun fazla olduğunu göstermiştir. Uçucu yağ bileşenlerinin alttürler arasında kalitatif olarak aynı, kantitatif olarak ise alttürler ve populasyonlar arasında değiştiği saptanmıştır. Uygulanan modern taksonomik yöntemler, Abies taksonlannm morfolojik ve kimyasal olarak biribirine çok benzer olduklarını göstermiştir. Bununla beraber bazı morfolojik ve kimyasal karakterlerin Abies ' lerin sınıflamasında güvenilir olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Abies, Göknar, Biyosistematik, Uçucu yağlar, Kemotaksonomi.

SUMMARY (Ph D. Thesis) BIOSYSTEMATIC INVESTIGATIONS ON THE TURKEY ABIES (FIR) MILLER SPECIES Eyüp BA?CI Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Biology 1998, Page : 155 The naturally distrubited Abies (Fir) Miller taxa comprise five subspecies belonging two species {A. nordmanniana subsp. nordmanniana, A. nordmanniana subsp. bornmüelleriana, A. nordmanniana subsp. equi - trojani, A. cilicica subsp. cilicica, A. cilicica subsp. isaurica) in Turkey. In general, taxonomic limitation of these subspecies is made according to their geographic distrubition. Some of the external and internal morphological and essential oil components of these subspecies, statistically (The Analysis of variance (Anova), Variation Coefficient) and numerically (Principle Components, Cluster Analysis) were studied to determine taxonomic limits and to state the natural variation present among these subspecies. To fulfill the above requirement, twigs with needle specimens obtained from totally 20 populations were used for the analysis of essential oil components with GC. And needles also used for morphometric analysis. The result of morphological and chemical analysis showed that there is both intra and inter population variation in higher amount in these subspecies. It is determined that the major essential oil components were the same qualitatively among these subspecies and varied quantitatively among subspecies and populations. The modern taxonomic techniques applied showed that the studied taxa were very similar to each other both morphologically and chemically. However it is determined that some morphological and chemical characters will be used sufficiently in the classification of Abies species. KEY WORDS: Abies, Fir, Biosystematics, Essential Oil, Chemotaxonomy.