KADIN YÖNETİCİLERLE ÇALIŞAN ÖĞRETMENLERİN VE YÖNETİCİLERİN, KADIN YÖNETİCİLERİN YETERLİKLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Abstract

Okul yöneticilerinin teknik, insancıl ve kavramsal yeterliklere sahip olmaları beklenir Teknik yeterlik, yöneticinin öğretim yöntem ve teknikleri, süreçleri ve işlemleri konusunda uzmanlığını gerektirir. İnsancıl yeterlik, birey ve grupları anlama ve güdüleme rolünü yerine getirmeyi gerektirir ve yöneticinin hem bire bir, hem de grup olarak insanlarla çalışabilme yeteneğini ifade eder. Kavramsal yeterlik de, okulu oluşturan bütün parçaları karşılıklı etkileşim içerisinde görebilme, eğitim alanındaki kuramsal gelişmeleri izleyebilme, kavrayabilme ve karşılaştığı örgün eğitim durumlarını bu kuramsal ve kavramsal bakış açısı ile değerlendirebilmeyi içerir. Araştırmanın amacı, kadın yöneticilerin teknik, insani ve kavramsal yeterliliklerine ilişkin saptamalarda bulunarak bu pozisyonlarda çalışan kadın yöneticilerin hem kendilerine ilişkin hem de beraber çalıştıkları öğretmenlerin beraber çalıştıkları kadın yöneticilerin yönetsel yeterliklere sahip olma yönündeki algılarını ortaya koymaktır. Araştırmanın veri toplama sürecinde 2012 -2013 eğitim-öğretim yılında Elazığ merkez ilçedeki okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan ve kadın yöneticilerle çalışan 401 öğretmen ve kadın yöneticilerin görüşüne başvurulmuştur. 262 katılımcıya ait ölçek değerlendirmeye alınmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda, ilgili alan yazına dayalı olarak yapılan sınıflama sonucu ölçeğin iki faktörlü olduğu belirlenmiştir. Bu boyutlar şunlardır: "insani yeterlikler" ve "kavramsal yeterlikler". Ölçekte teknik yeterlikler boyutuna ilişkin madde olmadığı için bu boyut ölçekte yer almamıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, vb. betimsel istatistik tekniklerinin yanı sıra, katılımcıların frekans ve yüzdeleri hesaplanmıştır. Branş ve cinsiyet değişkenlerine göre dağılımın normal olduğu durumlarda bağımsız gruplar t testi, normal olmadığı durumlarda ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Eğitim durumu ve görev yaptığı okul türü değişkenlerine göre yapılan karşılaştırmalarda da normal dağılımın uygunluk testi sonucuna göre dağılımın normal olduğu durumlarda tek yönlü Varyans Analizi (One-way ANOVA), olmadığı durumlarda ise Kruskal Wallis H testleri kullanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular özetle şunlardır: 1. Öğretmenlerin, kadın yöneticilerin yeterlikleri adlı ölçeğin faktörlerine yönelik görüşlerinin; hem "insani yeterlikler" faktöründe hem de "kavramsal yeterlikler" faktöründe genellikle düzeyinde olduğu belirlenmiştir. 2. Kadın yöneticilerin öz yeterliklerine ilişkin görüşleri ile öğretmenlerin kadın yöneticilerin yeterliklerine ilişkin görüşleri, kavramsal ve insani yeterlikler faktörlerinde anlamlı bulunmamıştır. 3.Kavramsal yeterlikler faktörü ve ölçeğin tamamı cinsiyet değişkenine göre kadınlar lehine anlamlı bulunmuştur. 4. Öğretmenlerin Kadın Yöneticilerin Yeterlikleri Ölçeğine İlişkin Görüşlerinin Eğitim Durumları Değişkenine Göre gruplar arasında anlamlı farkın olmadığı görülmüştür. 5. Ölçeğin tamamı ve diğer alt faktörlerde sosyal bilimler branşındaki öğretmenler lehine anlamlı fark bulunmuştur. Benzeri konulardaki araştırmalar incelendiğinde branş bazında yapılan bir kıyaslamaya rastlanmamıştır. 6. Kadın yöneticilerin yeterlikleri ölçeğinin tamamında görev yapılan okul türü değişkenine göre öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Bu fark anaokulunda görev yapan öğretmenlerle, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler arasındadır. Anahtar Kelimeler: Yeterlik, Yönetici Yeterlikleri, Kadın Yönetici.Educational administrators are expected to have certain technical, humanistic and conceptual competences. Technical competence refers to being knowledgeable about instructional methods, techniques, processes and operations. Humanistic competence requires the ability of understanding and conditioning individuals and groups, as well as that of working with others one-to-one and in groups. Conceptual competence, on the other hand, covers the ability of recognizing the interaction between the individual pieces that make up the entire school, keeping up with and grasping theoretical developments in education, and evaluating formal educational situations with this theoretical and conceptual viewpoint. The aim of this study was to identify woman administrators' technical, humanistic and conceptual competences, and to reveal their self-perceptions about the managerial competences of woman administrators as well as those of the teachers that work with them. Data were collected from a total of 401 teachers and woman administrators who were working at the preschools, elementary, secondary and high schools located in central Elazığ and led by female administrators during the 2012 -2013 school year. Scales from 262 participants were evaluated. Confirmatory factor analysis showed the scale to have two factors: "humanistic competence" and "conceptual competence". As the instrument did not have any items on technical competence, this dimension was not included. The data obtained were analyzed by using the SPSS statistical package. The analyses were made with descriptive statistical techniques such as arithmetic mean and standard deviation, as well as frequency and percentage. Independent groups t-test was conducted when the distributions based on subject matter and gender were normal, while the Mann Whitney U test was used when not. In comparisons based on educational status and type of school, One-Way ANOVA was used in cases where the distribution was normal, and the Kruskal Wallis H test was used when not. The main findings from the study were as follows: 1. Teacher views about the factors concerning woman administrators' competences were at the level of "generally" in both "humanistic" and "conceptual competence" factors. 2. Neither the self-competence views of woman administrators, nor the views of teachers about feale administrator competences were significant in the two factors. 3. Concerning the gender variable, a significant difference in favor of women was revealed in the conceptual competences factor and the overall scale. 4. No significant difference was observed among the views of the groups representing different educational statuses about the competences of woman administrators. 5. A difference was found in favor of social sciences teachers in the overall scale and other sub factors. No previous analysis based on subject matter seemed to exist in the literature. 6. The views of teachers from different types of schools about female administrator competences varied significantly. The difference was between preschool teachers and primary, secondary and high school teachers. Key Words: Competence, Administrator competences, Woman administrators.