DENEYSEL OLARAK ENDOTOKSİK ŞOK OLUŞTURULAN TAVŞANLARDA İBUPROFENİN FİZYOLOJİK PARAMETRELER VE YAŞAM SÜRESİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Abstract

I. ÖZET Septik şok 1875 'ten beri bilinmekte olup, tanı ve tedavideki majör ilerlemelere rağmen morbidite ve mortalite oranlan giderek artmaktadır. Sepsisteki bu yüksek mortalite oranlarım önlemek için çok sayıda farmakolojik ajan denenmektedir. Bu ajanlardan biri olan ibuprofen reversibl, kısa etkili bir siklooksijenaz inhibitörüdür. Bu çalışmada; endotoksik şok öncesi ve sonrası ibuprofen kullanımının önemli vital fonksiyonlarda ve yaşam süresindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmada, Yeni Zelanda tipi 28 tavşan randomize olarak dört gruba ayrıldı. I. gruba tavşanlarda bazal vital bulgular ve biyokimyasal değerleri ortaya koymak amacıyla 0, 30, 60, 90, 120, 180 ve 240.dakikalarda, kan örnekleri alındı. II. gruba O.dakikada intravenöz yolla 2 mg/kg endotoksin (ETOX), III. gruba O.dakikada ETOX, 30.dakikada 20 mg/kg ibuprofen (IBU), IV. gruba ise 30. dakikada IBU, O.dakikada ETOX verildi. Tavşanlar, femoral artere konulan intraket ile Siemens SC 6000 (Almanya) monitöre bağlandı. Sistolik ve diastolik tansiyon arteriyel, solunum sayılan ve kalp atım hızları monitörden takip edilerek kaydedildi. Civah termometre ile rektal sıcaklık ölçüldü. Tam kan sayımı ve tromboksan B2 ve kan gazı ölçümü için kan alındı. PGE2 ölçümü için idrar alındı. TxB2 ve PGE2 ölçümleri Amerlex-M Magnetic Seperation sistemi (Amersham Pharmacia Biotech Ltd, İngiltere) kitleri kullanılarak radyo immunoassay yöntemi ile çalışıldı. Endotoksinin; solunum sayısı, kalp atım hızı, kan basıncı, kan pH'sı ve serum HCO3" değerleri :z yaptığı olumsuz değişikliklere, ibuprofenin olumlu etkisi gözlenmiştir. Önceden ibuprofen verilmesi kalp atım hızlarının artışını önlemede sonradan ibuprofen verilmesine göre daha etkili bulunmuştur. Önceden ibuprofen verilmesi ani damar basıncı düşüklüğünü engellerken, sonradan ibuprofen verilmesi 1ile azalan damar basınçlarını tekrar arttırmıştır. Endotoksin verilen gruplarda parsiyel arteriyel karbondioksit basıncı (PaCC^) azalmış ve ibuprofen verilmesinin PaC02 düzeyleri üzerine etkisi olmamıştır. Önceden ibuprofen verilen grupta başlangıç TxÖ2 düzeyleri diğer gruplardan anlamlı derecede düşük bulunmuş ve daha geç yükselmeye başlamıştır. İbuprofen verilen gruplarda başlangıçtan itibaren en az 90 dakika süreyle idrar PGE2 düzeyleri azalma göstermiş ve daha sonra yükselmeye başlamıştır. İbuprofen alan gruplarda endotoksin grubuna göre yaşam süresi anlamlı olarak yüksektir. Endotoksin grul- mda ortalama yaşam süresi 192.9+46.9 dakika iken endotoksin+ibuprofen grubunda 339.1±33.5 dakika (p=0.026), ibuprofen+endotoksin grubunda 383.0±39.6 (p=0.009) dakika olarak gerçekleşmiştir. Sonuç olarak ibuprofenin endotosik şokta kısa süreli yaşam süresinde artış sağladığı görülmüştür. Bu nedenle septik şoka girme olasılığı bulunan hastalarda ibuprofenin hem proflakside ve hem de tedavide kullanımmm yararlı olacağım düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Endotoksik şok, sepsis, ibuprofen, prostaglandin, tromboksan, yaşam süresi.