EKONOMİ VE FİNANS OKURYAZARLIĞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: FIRAT ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Ekonomi ve finans okuryazarlığı, bireylerin ekonomik teorileri, finansal araçları ve piyasa dinamiklerini anlama, bu bilgileri eleştirel biçimde değerlendirme ve rasyonel karar alma süreçlerine entegre etme yeterliliğini ifade etmektedir. Finansal okuryazarlık, bireylere tasarruf planlaması, kredi yönetimi, yatırım stratejileri ve risk analizi gibi beceriler aracılığıyla kaynaklarını etkin şekilde yönetme olanağı sağlarken; ekonomi okuryazarlığı, makroekonomik göstergeler, arz-talep mekanizmaları ve ekonomik politikalar hakkında farkındalık kazandırmaktadır. Bu yetkinlikler, yalnızca bireysel finansal istikrarı güçlendirmekle kalmayıp, aynı zamanda toplumsal refahın ve ekonomik sistemlerin sürdürülebilirliğine de katkı sunmaktadır. Bu bağlamda, üniversite öğrencileri finansal tutum ve davranışların şekillenmesinde önemli bir grup olarak öne çıkmaktadır. Fırat Üniversitesi öğrencilerinin ekonomi ve finans okuryazarlık düzeylerini incelemeyi amaçlayan bu çalışma, bilinçli finansal kararlar alabilme becerisinin ekonomik istikrar ve sürdürülebilir kalkınma açısından kritik olduğunu vurgulamaktadır. Çalışmada öncelikle ekonomi ve finans okuryazarlığı kavramlarına ilişkin kuramsal bir çerçeve sunulmuş ve ilgili literatür bulguları özetlenmiştir. Veri toplama yöntemi olarak, geçerlilik ve güvenilirlik testlerinden geçmiş Ekonomi ve Finans Okuryazarlık Ölçeğinden uyarlanan, beşli Likert tipi maddelerden oluşan bir anket rastgele seçilen Fırat Üniversitesi öğrencilerine uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, öğrencilerin genel olarak yüksek düzeyde ekonomi ve finans okuryazarlığına sahip olduklarını göstermektedir. Demografik değişkenler incelendiğinde, yaş, sınıf düzeyi ve çalışma durumunun belirleyici faktörler olduğu; buna karşın cinsiyetin yalnızca sınırlı bir etkisi bulunduğu, eğitim programı türünün ise anlamlı bir farklılık yaratmadığı tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında çalışma, ekonomi ve finans okuryazarlığının hem bireysel hem de toplumsal düzeyde önemini ortaya koyarken, üniversite öğrencilerinin bu alandaki bilgi ve beceri düzeylerini değerlendirmek için güvenilir bir metodoloji sunmaktadır.

Economic and financial literacy refers to individuals' competence in understanding economic theories, financial instruments, and market dynamics, critically evaluating this knowledge, and integrating it into rational decision-making processes. Financial literacy enables individuals to manage their resources effectively through skills such as savings planning, credit management, investment strategies, and risk analysis, while economic literacy fosters awareness of macroeconomic indicators, supply–demand mechanisms, and economic policies. These competencies not only strengthen individual financial stability but also contribute to social welfare and the sustainability of economic systems. In this context, university students emerge as a significant group in shaping financial attitudes and behaviors. This study, which aims to examine the economic and financial literacy levels of students at Fırat University, emphasizes that the ability to make informed financial decisions is critical for economic stability and sustainable development. Initially, a theoretical framework concerning the concepts of economic and financial literacy is presented, and the findings of relevant literature are summarized. For data collection, a questionnaire adapted from the validated and reliable Economic and Financial Literacy Scale—consisting of items structured on a five-point Likert scale—was administered to a randomly selected sample of Fırat University students. The results indicate that students generally demonstrate a high level of economic and financial literacy. When demographic variables are considered, age, class level, and employment status emerge as significant determinants, whereas gender exerts only a limited effect and program type does not yield a meaningful difference. In light of these findings, the study not only underscores the importance of economic and financial literacy at both individual and societal levels but also provides a reliable methodology for assessing the knowledge and skill levels of university students in this field.