Yükseköğretimde Dijital Dönüşümde Ontolojik ve Epistemolojik Belirsizlikler: Pedagojik Bir Analiz

Abstract

21. yüzyıl eğitim paradigması olan dijital pedagoji, yükseköğretim de dâhil tüm eğitim kademelerini radikal biçimde dönüştürmektedir. Bu dönüşümle birlikte, yükseköğretimde sanal eğitim ekolojileri tartışılmaya başlanmıştır. Gerçek zaman ve mekânlı eğitim ile sanal eğitimin kıyasına dayalı bu tartışmalarda, dijital dönüşümün salt teknolojik bir olgu olarak ele alındığı, teorik (ontolojik ve epistemolojik) arka planının ihmal edildiği gözlemlenmektedir. Yükseköğretimde sürdürülebilir bir dijital dönüşümü tehdit eden bu durumun, uzun vadede eğitimi robotik bir kültüre dönüştürme riski bulunmaktadır. Bu itibarla, insani açıdan dengeli ve sürdürülebilir bir dijital yükseköğretim için, konunun eğitim felsefesi ve pedagojik perspektiften ele alınması önem arz etmektedir. Belge tarama yöntemiyle yürütülen bu çalışmanın amacı, sanal-dijital yükseköğretim ekolojisini eğitim felsefesi ve pedagojik bağlamda ele alıp, kavramsal çerçevede analiz etmektir. Araştırmanın verileri olan belgeler, doküman analizi tekniğine göre çözümlenerek şu sonuçlara ulaşılmıştır: Yükseköğretimde sanal-dijital eğitim ekolojisinin teorisi, insan-makine etkileşiminin yeni versiyonu olan “bedensiz insan-uzamsız teknoloji” çerçevesinde ele alınabilir. Zaman, mekân ve uzamdan bağımsız bu ekolojinin temel paydaşları, avatar öğrenci, dijital müfredat ve moderatör öğretim elemanı olabilir. Bu paydaşların temassız etkileşimindeki ontolojik ve epistemolojik belirsizlikleri aşmada, bilinen pedagojik ilkeler yetersizdir. Bunun için, dijital ekolojinin metaverse örneği üzerinden, eğitim felsefesi ve pedagojik bağlamda irdelenmesi yol gösterici olabilir.