Theories and Concepts of Environmental Sociology in the Framework of Social Sciences Paradigms

Abstract

Environmental Sociology, which was established as a separate area examining environment-society relations as environmental problems came into question in 1970s, is not accepted in sociology tradition enough. This paper aims to show theoretical diversity and sociological essence of Environmental Sociology. Hence, leading theories and concepts of Environmental Sociology developed in last forty years are classified according to social science paradigms that are ideal types. As a result, Socio-economic Metabolism, Human Ecology, POEM Model, Competing Functions of Environment, Ecological Modernization and World Society approaches aiming to solve environmental problems while preserving social order fit into Positive Social Science Paradigm. Actor-Network Theory and Constructionism focusing on the perception of environment falls into Interpretative Social Science Paradigm. Second Contradiction of Capitalism, World System, Environmental Justice, Social Ecology, Ecofeminism, Deep Ecology, Treadmill of Production and Risk Society theories approaching environmental problems through social justice frameworks are part of Critical Social Science Paradigm

1970’lerde çevre sorunlarının gündeme gelmesi nedeniyle çevre-toplum etkileşimini inceleyen ayrı bir alan olarak ortaya çıkan Çevre Sosyolojisi henüz sosyoloji disiplini içinde kendini yeterince kabul ettirememiştir. Bu makalenin amacı, Çevre Sosyolojisi’nin kuramsal ve kavramsal çeşitliliği ile sosyolojik niteliğini ortaya koymaktır. Buna göre ideal tip biçimindeki sosyal bilim paradigmaları çerçevesinde, son kırk yıl içinde gelişen Çevre Sosyolojisi’nin kuramları ve kavramları sınıflandırılarak açıklanmıştır. Sonuç olarak, toplumsal düzeni koruyarak çevre sorunlarını çözme amacındaki Sosyo-ekonomik Metabolizma, İnsan Ekolojisi, ÇÖNT Modeli, Çevrenin Rekabet Eden İşlevleri, Ekolojik Modernleşme ve Dünya Devleti Yaklaşımları Pozitif Sosyal Bilim Paradigmasına girmekteyken bireyin ve toplumun çevre algısını öne çıkaran Aktör-İlişkiler Ağı Kuramı ve Yeniden İnşacılık yaklaşımı Yorumlayıcı Sosyal Bilim paradigmasına yakın durmaktadır. Çevre sorunlarına toplumsal eşitsizlik perspektifinden yaklaşan Kapitalizmin İkinci Çelişkisi, Dünya Sistemi, Çevresel Adalet, Toplumsal Ekoloji, Ekofeminizm, Derin Ekoloji, Koşu Bandı Üretimi ve Risk Toplumu kuramları ise Eleştirel Sosyal Bilim paradigmasına girmektedirler.