TÜRKİYE'DE YAYILIŞ GÖSTEREN (PİNUS L) TÜRLERİNİN TOHUM YAĞ ASİTLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Yüksek Lisans Tezi TÜRKİYE' DE YAYILIŞ GÖSTEREN ÇAM (PİNUS L.) TÜRLERİNİN TOHUM YAĞ ASİTLERİ YÖNÜNDEN ARAŞTHULMASI Yalçın KARAAĞAÇLI Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı 2001, Sayfa:46 Bu çalışmada, Türkiye' de doğal olarak yetişen çam türleri olan P. sylvestris L., P. nigra Am. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe., P. brutia Ten., P. pinea L., ve P. halepensis Mill, morfolojik, morfometrik ve kimyasal karakterler kullanılarak kemotaksonomik yönden araştırılmıştır. Ülkemizin değişik bölgelerinden alınan bu türlere ait yaprak, dal ucu ve kozalak örnekleri üzerinde, bazı iç ve dış morfolojik gözlemler ile morfometrik ölçümler yapılmış ve böylece taksonlar arasındaki benzerlik ve farklılıklar saptanmıştır. Ayrıca taksonlann sistematik yerinin belirlenmesinde önemli karakterler olarak kullanılan tohum yağ asitleri de GC (Gaz Kromatografisi) kullanılarak analiz edilmiştir. İncelenen karaçam yaprak reçine kanalının medyan diğer türlerin ise marjinal reçine kanalına sahip olduğu ve türler arasında reçine kanal sayı ve boyutları arasında farklılıklar bulunmuştur. İncelenen çam türlerinde özellikle Pinaceae familyası içinde karakteristik sayılabilecek A 5 (18:2 taksoleik, 18:3 pinolenik, 18:4 Koniferonik ve 20:3 Skiadonik) grubu yağ asitlerinin bulunuşu bakımından elde edilen kimyasal sonuçlar önemlidir. Cins ve tür içi kemotaksonomik ilişkiler, çalışmada kullanılan morfolojik, morfometrik ve kimyasal analizlerden elde edilen veriler kullanılarak tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Pinus, Çam, Morfoloji, Yağ asidi, Kemotaksonomi.

IV SUMMARY Master of thesis THE INVESTIGATION OF THE PINE (PINUS L.) SPECIES DISTRUBING IN TURKEY IN VIEW OF FATTY ACIDS Yalçın KARAA?AÇLI Fırat University, Graduate school of natural and Applied Science Department of Biology 2001, Page : 46 In this study, naturally growing pine species in Turkey - Pinus sylvestris L., P. nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe, P. brutia Ten., P. pinea L., and P. halepensis Mill. - were investigated in view of chemotaxonomy by using morphologic, morphometric and chemical characters. On the needles, twigs and the cone specimens belonging these species obtained from the different region of Turkey, with the some internal and external morphologic observations, some morphometric measurements were carried out and thus the similarities and the differences among the taxa were determined. On the other hand, the seed fatty acids used in the determination of systematic position of taxa as important characters, also analysed by using GC. It is found that the black pine has median and the others has marginal resin duct and there are some differences among the species in point of view its number and size. The results was very important by finding the present of A 5 (18:2 taxoleic, 18:3 pinolenic, 18:4 coniferonic and 20:3 sciadonic) group fatty acid - chacteristic in the Pinaceae- in the Pinus species investigated. The chemotaxonomic relationships within genus and the species were discussed by using the data obtained from the morphologic, morphometric and the chemical analysis used in the study. Key Words: Pinus L., Pine, Morfology, Fatty Acid, Chemotaxonomy