HAZAR GÖLÜ KIYI SULARINDA YETİŞEN SUCUL BİTKİLERDE, GÖL SUYUNDA VE SEDİMENTİNDE AĞIR METAL KONSANTRASYONLARININ BELİRLENMESİ

Abstract

Bu tez çalışmasında Hazar Gölü kıyı sularında yetişen sucul bitkilerin (Phragmites australis) bazı ağır metalleri (Cr, Cd, Cu, Ni, Zn, Co) biriktirme kabiliyeti araştırılmıştır. Bu amaçla Hazar Gölü kıyı sularında yetişen Phragmites australis bitkilerinden, göl suyundan ve sedimentlerinden mevsimlik olarak numuneler alındı. Ağır metallerden Cr, Cu, Ni, Zn ve Co'ın konsantrasyonlarının sediment > bitki > su sırasını izlediği tespit edildi. Kadmiyum konsantrasyonlarının ise sediment ? bitki > su sırasını izlediği tespit edildi. Sedimentteki ağır metal konsantrasyonlarının, Cr > Ni > Zn > Cu > Co > Cd, sudaki ağır metal konsantrasyonlarının, Cr > Zn > Cu > Cd > Co > Ni, bitkideki ağır metal konsantrasyonlarının, Cr > Zn > Cu > Ni > Co > Cd sıralamasını takip ettiği belirlendi. Translokasyon faktörünün Cr ve Zn için bitkide >1 olduğu; Cd, Cu, Ni ve Co için ise <1 olduğu tespit edildi. Ortalama translokasyon faktörü değerlerine göre metaller şu sıralamayı takip etmiştir: Cr > Zn > Cd > Ni > Co > Cu. Biyokonsantrasyon faktörü değerleri <1 olarak tespit edildi. Ortalama biyokonsantrasyon faktörü değerlerine göre metaller şu sırayı izlemiştir: Cd > Zn > Cu > Cr > Co > Ni. Anahtar Kelimeler: Sulak alan, Hazar Gölü, Ağır metal, Bitki, Kıyı sularıIn this thesis, the ability of aquatic plants (Phragmites australis) grown in the coastal waters of Hazar Lake to accumulate some heavy metals (Cr, Cd, Cu, Ni, Zn, Co) was investigated. For this purpose, samples were collected seasonally from Phragmites australis plants grown in the coastal waters of Hazar Lake, lake water and sediments. It was determined that the concentrations of Cr, Cu, Ni, Zn and Co of heavy metals followed the sediment > plant > water sequence. Cadmium concentrations were observed to follow the sediment ? plant> water sequence. It was determined that heavy metal concentrations in sediment followed Cr > Ni > Zn > Cu > Co > Cd, heavy metal concentrations in water followed Cr > Zn > Cu > Cd > Co > Ni, heavy metal concentrations in plant followed Cr > Zn > Cu > Ni > Co > Cd sequencing. The translocation factor is > 1 for the chromium and zinc; cadmium, copper, nickel and cobalt were found to be < 1. According to the mean translocation factor, the metals followed the following sequence: Cr > Zn > Cd > Ni > Co > Cu. Bioconcentration factor values were determined as < 1. According to the average bioconcentration factor values, metals followed: Cd > Zn > Cu > Cr > Co > Ni. Key Words: Wetland, Hazar Lake, Heavy metal, Plant, Coastal waters