Frankfurt Okulu'nda Birey ve Toplum: İnsanın Şeyleşmesi ve Kültürün Metalaşması Üzerine Eleştirel Okumalar

Abstract

Özet: 20. yüzyılda yaşanan ekonomik, sosyal ve teknolojik gelişmeler toplumsal hayatın hemen her alanını etkisi altına almış ve her alanda köklü birtakım değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Dönemin birçok entelektüelinin de dikkatini çeken bu süreç, kuruluş amacını ekonomik temelden kurumsal ve düşünsel üstyapıya kadar, bütünselliği içinde toplumsal yaşamın bilgisi ve kavranması(Slater,1998:16) olarak belirleyen Frankfurt Okulunun da dikkatinden kaçmamıştır. Bir bütün olarak toplumsal yapıyı dert edinen Frankfurt Okulu, bu yapının analizinin yapılması, eksik ve aksayan yönlerinin belirlenmesi, daha iyi ve daha yüksek standartlarda bir toplumsal orta- mın sağlanması yönünde çalışmalar ortaya koymuştur. Eleştirel teori yöntemiyle ortaya konan bu ça- lışmalarda birey ve topluma yönelik kaygı her zaman temel vurguyu oluşturmuştur. Bu vurgu, Okulun kültür endüstrisi kavramını ortaya atmasına ve geliştirmesine de dayanak sağlamıştır. Frankfurt Okulunun birey ve toplum kavramlarına yaklaşımını konu alan bu çalışmada, Frank- furt Okulu, eleştirel teori ve kültür endüstrisi kavramlarıyla çalışmanın kavramsal çerçevesi belirlen- miş; özellikle kültür endüstrisi eleştirisi üzerinden okulun birey ve toplumla ilgili bakış açıları ortaya konmuştur. Bu amaçla literatür taraması yöntemine başvurulmuştur. Anahtar Kelimeler: Eleştirel teori, Frankfurt Okulu, kültür endüstrisi, birey, toplum