KENDİNE ODAKLI TEKRARLI OLUMSUZ (RUMİNATİF) VE KENDİNE ODAKLI İÇ GÖZLEMSEL (REFLEKSİF) DÜŞÜNME TARZLARININ BAŞARI HEDEF YÖNELİMLERİNE ETKİLERİ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÖRNEĞİ

Abstract

Refleksif düşünme, kendini gözlem ve analiz konusu alan öznenin tutumu olarak tanımlanabilirken(Çiftçi, 2017), ruminatif düşünme, “kendine dair algılanan tehditler, kayıplar, ya da haksızlıklarla güdülenenkendine yönelik dikkat” olarak tanımlanır (Trapnell ve Campbell, 1999:297). Bu çalışmanın amacı, incelenenhedef grubun ruminatif ve refleksif düşünme tarzlarının başarı hedef yönelimleri üzerindeki etkileriniincelemektir. Ayrıca çalışmada öğrencilerin ruminatif ve refleksif düşünme tarzlarının ve başarı hedefyönelimlerinin başarı değişkenlerine (genel not ortalaması ve mezuniyet beklentisi) göre farklılık gösteripgöstermediği araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemini bir kamu üniversitesinin iktisadi ve idari bilimlerfakültesi işletme bölümünde 2017/2018 bahar yarıyılı itibariyle öğrenim gören 3. ve 4.sınıf normal ve ikinciöğretim öğrencileri oluşturmaktadır (N=171). Çalışmada katılımcılar kendine odaklı tekrarlı olumsuzdüşünme-kendine odaklı iç gözlemsel düşünme anketine (Trapnell ve Campbell, 1999) ve başarı hedefanketine (Elliot ve McGregor, 2001) cevap vermişlerdir. Öğrencilerin başarıları ise kendilerinin belirttiklerigenel not ortalaması düzeyi ve mezuniyet beklentisi şeklinde iki değişkenle ölçülmüştür. Kendine odaklıtekrarlı olumsuz düşünme-kendine odaklı iç gözlemsel düşünme anketi kalemlerinin keşfedici faktöranalizleri sonucunda, orijinal makaledeki (Trapnell ve Campbell, 1999) gibi, anketin kendine odaklı içgözlemsel düşünme (refleksiyon) ve kendine odaklı tekrarlı olumsuz düşünme (ruminasyon) şeklinde ikifaktörden oluştuğu belirlenmiştir. Ayrıca başarı hedef anketi kalemlerinin faktör analizi sonucunda iseorijinal çalışmadaki (Elliot ve McGregor, 2001) gibi 4 faktör elde edilmiştir (performans yaklaşma, öğrenmekaçınma,öğrenme-yaklaşma, performans-kaçınma). Çok değişkenli regresyon analizleri sonucunda ise,kendine odaklı iç gözlemsel düşünme faktörünün (refleksiyon), performans-yaklaşma ve öğrenme-yaklaşmafaktörleri üzerinde ayrı ayrı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bağımsız örneklemler t testi sonuçlarına göreise katılımcıların ruminatif ve refleksif düşünme tarzlarının başarı değişkenlerine göre farklılık göstermediğibelirlenmiştir. Ancak başarı hedef yönelimlerinin (performans-yaklaşma ve öğrenme-yaklaşma) ise başarıdeğişkenlerine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.