ÖĞRETMENLERİN DUYGUSAL UYUM DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ (ELAZIĞ İLİ ÖRNEĞİ)

Abstract

Duygusal bir varlık olan insanların yaşam sürecinde karşılaştıkları olay olgu veya durumlar hem bireyin duygularını etkilemekte hem de bireylerin yaşamlarını etkileyebilmektedir. Ülkelerin ve toplumların geleceğini yönlendiren ve şekillendiren öğretmenlerin duygusal uyum düzeyleri hem okul yaşantılarından etkilenmekte hem de okul yaşantılarını etkileyebilmektedir. Öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin belirlenmesi ve bu anlamda yaşadıkları olumsuzlukların ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmalar eğitim-öğretim sürecinin verimliliğinin ve eğitim sürecinin tüm paydaşlarının mutluluğunun artırılması açısından oldukça önemlidir. Bu araştırmada öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Elazığ il merkezindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler oluştururken, araştırmanın örneklemini ise çalışmaya gönüllü olarak katılan 24 öğretmen oluşturmaktadır. Bu tezde nitel araştırma yöntemlerinden olan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve yedi adet açık uçlu sorudan oluşan "Öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerini belirlemeye yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yoluyla öğretmenlere uygulanmış ve görüşme süreci öğretmenlerin onayları alınarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler Nvivo 12 programına aktarılarak içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin çalışma hayatında ve özel yaşantılarında karşılaştıkları olay, olgu ya da durumların kendilerinde ortaya çıkardığı his ve bedensel tepkileri duygu olarak ifade ettikleri; sınıf ve okul ortamında genellikle duygu durumlarını gözlemledikleri; okul ortamında çoğunlukla mutluluk, enerjiklik ve heyecan gibi olumlu duyguların yanı sıra aynı zamanda öfke, yorgunluk ve tedirginlik gibi olumsuz duyguları da hissettikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin genellikle sahip oldukları gerçek duyguları idareci ve öğretmen arkadaşlarına yansıtmaktan kaçındıkları, bu duygularını genellikle daha fazla iletişim kurdukları ve zamanlarının büyük bir bölümünü geçirdikleri öğrencilere yansıttıklarını ifade ettikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul ortamında öğrencilerle ilgilenirken çoğunlukla sahip olduklarından farklı bir duygusal yapı sergiledikleri, okul ve sınıf ortamlarında kendilerinden beklenilen duyguları sergileyebilmek için çaba sarf ettikleri ve gerçek duygularını yansıtmak yerine gerçek duygularını bastırarak kendisinden beklenilen farklı bir duygusal yapı sergiledikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak öğretmenlerin duygusal uyum düzeylerinin yüksek olduğu, çalışma yaşamlarında sorun yaşamamak, okul idaresi ve öğretmenlerle mevcut ilişkilerinin bozulmasını önlemek ve okul ortamında kabul görmek amacıyla olumsuz duygularını baskıladıkları ve kendilerinde olumsuz duyguların ortaya çıkmasına neden olan durumları göz ardı ettikleri söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Duygusal Uyum, Okul, Eğitim, Öğretmen, Duygu

The events, facts or situations that people encounter in the life process, who are emotional beings, both affect the emotions of the individual and can affect the emotions of the individuals and their lives. Emotional adjustment levels of teachers who direct and shape the future of countries and societies are both affected by their school life and can affect their school life. Studies to determine the emotional adaptation levels of teachers and to eliminate the negativities they experience in this sense are very important in terms of increasing the efficiency of the education-teaching process and the happiness of all stakeholders of the education process. In this study, it was aimed to determine the emotional adjustment levels of teachers. The universe of the research consists of teachers working in pre-school, primary, secondary and high schools in the city center of Elazig in the 2022-2023 academic year, while the sample of the research consists of 24 teachers who voluntarily participated in the study. In the preparation of the research, phenomenological design, which is one of the qualitative research methods, was used. "Semi-structured interview form for determining teachers' emotional adjustment levels", consisting of seven open-ended questions and developed by the researcher, was used as a data collection tool in the research. Semi-structured interview forms were applied to the teachers through face-to-face interviews by the researcher, and the interview process was recorded with the approval of the teachers. The data obtained during the interview process were transferred to the NVivo 12 program and evaluated by content analysis method. As a result of the research, it was stated that the teachers expressed the feelings and bodily reactions they encountered in their professional and private lives as emotions; they generally observe their emotional states in the classroom and school environment; In the school environment, it was determined that they mostly felt positive emotions such as happiness, energy and excitement, as well as negative emotions such as anger, fatigue and uneasiness. It has been determined that teachers generally avoid reflecting their true feelings to their administrators and teacher friends, and that they reflect these feelings to the students, with whom they communicate more and spend most of their time. It has been determined that teachers often exhibit a different emotional structure than they have when dealing with students in the school environment, they make an effort to display the emotions expected from them in school and classroom environments, and instead of reflecting their real emotions, they suppress their real emotions and display a different emotional structure that is expected from them. As a result, it can be said that teachers have high levels of emotional adjustment, they suppress their negative emotions in order not to have problems in their working life, to prevent the deterioration of their existing relations with the school administration and teachers, and to be accepted in the school environment, and they ignore the situations that cause negative emotions in them. Keywords: Emotional Adjustment, School, Education, Teacher, Emotion