GÖVDELİ (MALATYA-DOĞANŞEHİR)FELDSPAT YATAĞININ MİNERALOJİSİ PETROGRAFİSİ VE SERAMİKTE HAMMADDE OLARAK KULLANIMI

Abstract

Gövdeli feldspat yatağı Gövdeli kasabasının hemen yakınında, Doğanşehir ilçesinin 35 km batısında yer almaktadır. Çalışma alanı ve yakın çevresinde Geç Paleozoyik-Mesozoyik yaşlı Malatya metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Doğanşehir granitoyidi ve Tersiyer-Kuvaterner yaşlı sedimentler geniş alanlarda yüzeylemektedir. Doğanşehir granitoyidi, feldspat oluşumu ile doğrudan ilişkilidir ve granit, granodiyorit ve tonalit bileşimli intrüsif kayaçlardan oluşmaktadır. Jeokimyasal gözlemlere dayanarak, intrüsif kayaçlar I-tipi, kalk-alkalen granitoidler olarak yorumlanmıştır. Tektonomagmatik ayrım diyagramları granitoidlerin volkanik yay yerleşimini doğrulamaktadır. Saha çalışmalarında feldspat yatağının tonalitik bileşimdeki intrüsif kayaçların içerisinde oluştuğu ortaya çıkarılmıştır. Feldspat örneklerinin ortalama SiO2, Al2O3, K2O, Na2O, CaO, Fe2O3, MgO ve TiO2 içerikleri sırasıyla % 77.80, % 12.92, %0.74, % 6.16, % 0.37, % 0.75, % 0.40 ve % 0.15 jeokimyasal değerler göstermektedir. Örneklerin toplam alkali (Na2O+K2O) içerikleri % 5.90ve % 7.93 (ortalama 6.90) arasında değişmekte olup, Fe2O3 ve TiO2 içerikleri ise Türkiye?deki benzer pek çok yatağa göre düşük değerlerdedir. Analiz sonuçları Türkiye Feldspat Üretim Standartları ile karşılaştırıldığında, feldspat yatağının seramik endüstrisinde ?pegmatit masse? hammaddesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Standart bir kimyasal bileşim elde etmek için yapılacak teknolojik analizlerin sonucunda tüvenan örneklerin seramik endüstrisindeki kullanım alanları genişletilebilir. Anahtar Kelimeler: Gövdeli, Feldspat, Granitoyid, Seramik

The Gövdeli feldspar deposit is located near Gövdeli village, 35 km west of the town of Doğanşehir. In the study region, the Malatya Late Paleozoic-Mesozoic metamorphic rocks, the Upper Cretaceous Doğanşehir granitoid, and the Tertiary-Quaternary sediments crop out extensively. The Doğanşehir granitoid is the most important unit in terms of a close association with feldspar occurance and represented by granite, granodiorite and tonalite. On the basis of geochemical observations, the intrusive rocks interpreted as I-type, calcalkaline granitoids. Tectonomagmatic discrimination diagrams confirm ensialic volcanic arc setting for the granitoid rocks. A study of the area reveals the occurence of feldspar deposit hosted by tonalitic intrusives. Geochemical data for the feldspar samples show average SiO2, Al2O3, K2O, Na2O, CaO, Fe2O3, MgO and TiO2 contents of 77.80wt.%, 12.92wt.%, 0.74wt.%, 6.16wt.%, 0.37wt.%, 0.75wt.%, 0.40wt.% and 0.15wt% respectively. The total alkali contents (Na2O+K2O) of the samples vary between 5.90% and 7.93% (average 6.90%), while Fe2O3 and TiO2 contents are low compared to similar numerous deposit in Turkey. The results of the analyses compared with those of the Turkey Feldspar Production Standard shows that the feldspar deposit can be used in ceramic industry as ?pegmatite masse? raw material. The uses of ungraded samples in ceramic industry can be expanded as a result of technologic analysis to attain a standart chemical composition. Keywords: Gövdeli, Feldspar, Granitoid, Ceramic